Skip to content

Ymweliad y Prif Weinidog â Riyadh a Dubai, 7-13 Hydref

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Rhodri Morgan, Prif Weinidog Cymru

Yn ystod wythnos olaf toriad yr haf, fe arweiniais y rhan o daith MasnachCymru Rhyngwladol i'r Dwyrain Canol a aeth i Riyadh a Dubai.  Roedd 9 cwmni o Gymru yn cymryd rhan.

Ers Medi 11, mae llawer o wledydd Gorllewinol wedi torri'n ôl ar nifer y teithiau masnach i Daleithiau'r Gwlff, ond mae MasnachCymru Rhyngwladol, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru, yn credu'n gryf bod bwlch yn y farchnad.

Fel arfer, ni fydd y manteision llawn i'r cwmnïau a oedd yn cymryd rhan yn y daith yn dod i'r amlwg am beth amser, ond mae'r ymweliad eisoes wedi denu busnes posibl i Gymru. Byddaf yn gallu dweud rhagor am hyn maes o law.

Yn ystod y deuddydd a hanner a dreuliais yn Riyadh, cyfarfûm ag aelodau o'r Teulu Brenhinol, Gweinidogion y Llywodraeth a swyddogion, ynghyd ag uwch aelodau'r gymuned fusnes, gan gynnwys Cadeirydd Cyngor Siambr Fasnach a Diwydiant Saudi a Phrif Weithredwr Awdurdod Buddsoddi Cyffredinol Saudi Arabia.  

Hefyd, cefais drafodaethau gyda Llywodraethwr Riyadh a Chadeirydd Majlis Al-Shura (cyngor ymgynghorol), y Gweinidog Cynllunio a'r Gweinidog dros Fasnach.

Mae Riyadh wedi datblygu o fod yn dref gyda 30,000 o bobl yn y 1940au i fod yn ddinas fawr gyda thros 4.5 miliwn o bobl, ac mae'n debyg mai hon yw'r ddinas fwyaf ond un yn y byd o ran arwynebedd tir ar ôl Los Angeles.  

Roedd yn hynod o ddiddorol clywed profiadau Llywodraethwr Riyadh wrth reoli dinas sy'n tyfu mor gyflym. Rhannais fy safbwyntiau gydag ef ar fanteision datganoli a datblygu Llywodraethau newydd.  

Yn ystod y cyfarfod â'r Gweinidog dros Fasnach, achubais y cyfle i bwysleisio nad oes sail wyddonol i waharddiad Saudi ar gynhyrchion llaeth y DU a bod yr holl bartneriaid masnachu eraill yn derbyn bod cynhyrchion llaeth y DU o'r safon a'r ansawdd uchaf. Cadarnhaodd y Gweinidog fod ei swyddogion yn ymchwilio i'r mater.

Roeddwn yn bresennol mewn cyfarfod â chyn-ddisgyblion Prifysgol Cymru o Saudi, ac roedd gan bob un ohonynt y potensial i fod yn genhadon brwd ac eithriadol dros Gymru.  Mae angen harneisio'r brwdfrydedd er mwyn gallu denu mwy o is-raddedigion ac ôl-raddedigion yn y dyfodol. Cefais wybod hefyd fod yna garfan gref o gyn-ddisgyblion Prifysgol Morgannwg yn Saudi Arabia a'r Gwlff. Mae 200 o fyfyrwyr o Saudi yng Nghymru y flwyddyn academaidd hon.

Rhoddais gyflwyniad i brif swyddogion, newyddiadurwyr a phobl fusnes Saudi o dan nawdd Awdurdod Buddsoddi Cyffredinol Saudi Arabia ar sut y mae Cymru wedi ennill enw da am ddenu buddsoddiad uniongyrchol o dramor ac am gadw cysylltiad da â'r busnesau sydd wedi ad-leoli. Cafwyd rhai cwestiynau eithriadol o dda yn y sesiwn Cwestiwn ac Ateb.

Roeddwn hefyd yn bresennol mewn derbyniad i'r gymuned Brydeinig a gafodd ei gynnal gan y Llysgennad Prydeinig yn Riyadh yn ei gartref, lle'r oedd tua 100 o bobl, llawer ohonynt o'r gymuned fusnes, addysg ac amddiffyn, yn bresennol.  Roedd yn dda gweld bod cynifer ohonynt yn dod o Gymru, gan gynnwys carfan gref o athrawon ysgol yr Ysgol Brydeinig. Yn ôl rhai amcangyfrifon mae 20% o staff yr ysgol honno yn Gymry, nifer ohonynt yn cymryd rhan yn estyniad Cyfnod Allweddol 4 sydd bellach wedi'i ganiatáu yn y cwricwlwm.

Credaf yn gryf fod y daith fasnach a'm hymweliad innau wedi atgyfnerthu'r berthynas rhwng Cymru a Saudi Arabia ac y bydd yn galluogi nifer o gwmnïau sydd wedi'u lleoli yng Nghymru i fanteisio ar y cyfleoedd a ddaw yn ei sgil. Yn dilyn fy ymweliad, rydym wedi estyn gwahoddiad i ddirprwyaeth o'r lefel uchaf o bobl fusnes Saudi i ddod i Gymru ddechrau'r flwyddyn nesaf.  Dylem gofio mai Saudi Arabia yw partner masnachu a buddsoddi mwyaf y DU yn y Dwyrain Canol ac mai hi yw'n marchnad fwyaf hefyd ar gyfer nwyddau a gwasanaethau y tu allan i OECD.

Cafodd fy ymweliad deuddydd a hanner â Dubai ei arwain gan Sheikh Juma Al Maktoum, un o uwch aelodau'r Teulu Brenhinol yn y rhan honno o'r Emiriaethau Arabaidd Unedig, a ddaeth i Gymru ym mis Gorffennaf. Mae Sheikh Juma wedi parhau i fod yn gefnogol iawn i ymdrechion MasnachCymru Rhyngwladol ym marchnad Dubai ac fe ddangosodd hyn yn ddiweddar gydag ymweliad Is-Ganghellwyr prifysgolion Caerydd a Bangor â Dubai.

Roeddwn yn westai arbennig mewn derbyniad nos a gafodd ei gynnal gan Gymdeithas Gymraeg Dubai, ac roeddwn wrth fy modd i weld pa mor fywiog yw'r Gymdeithas a chymaint mae wedi ennill ei phlwyf, gyda thros 300 o aelodau a'i gwefan ei hun. Mae rhai o aelodau'r Gymuned Gymraeg wedi sefydlu eu busnesau eu hunain yn y Gwlff ac maent yn awyddus i gysylltu â busnesau tebyg yng Nghymru.

Y busnes parhaol mwyaf yn y Gwlff sydd â'i bencadlys yng Nghymru yw Hyder Consulting sydd yn cyflogi 460 o staff yn ei swyddfeydd yn Dubai allan o gyfanswm o 2600 o staff ledled y byd. Roedd y busnes yn wreiddiol yn rhan o Hyder ond cafodd ei brynu gan reolwyr wedi i WPD ei gymryd drosodd.

Bûm hefyd ar daith o gwmpas y Dubai newydd gan gynnwys prosiectau trawiadol Dinasoedd y Rhyngrwyd a'r Cyfryngau a dau brosiect gwerth biliynau, sef prosiect twristiaeth Palm Island a'r 50,000 o fflatiau yn y Marina.  

Mae diddordeb brwd mewn cadw cydbwysedd rhwng datblygu economaidd a gofalu am yr amgylchedd, fel sydd yma yng Nghymru.  Cyfarfum â Ms Habiba Marashi, Prif Weithredwr Grwp Amgylchedd yr Emiriaethau er mwyn cael gwybod sut y mae NGO yn y Gwlff yn mynd i'r afael â datblygu cynaliadwy.  Bu i ni drafod hefyd y cyfleoedd sydd ar gael i fusnesau yng Nghymru ddangos eu harbenigedd mewn meysydd megis yr amgylchedd, nwyddau a gwasanaethau.

Cefais fy nghyfweld gan y wasg lleol yn Riyadh a Dubai, gan gynnwys Sianel Fusnes ddylanwadol Dubai a wnaeth ddarlledu stori arbennig am Gymru.  Mae'r cyfweliadau hyn a'r holl sylw a roddwyd i'm taith yn y cyfryngau wedi helpu i godi proffil Cymru yn y Dwyrain Canol.  Mae'n anghyffredin i Gymru a'i Phrif Weinidog fod yn stori mor flaenllaw yn y Riyadh Daily!

Rwyf wedi dod â negeseuon clir yn ôl gyda mi, gan gynnwys potensial aruthrol marchnad ffyniannus y Dwyrain Canol a'r agwedd hyderus at ddatblygu proseictau diwydiannol a thwristiaeth o bwys o fewn cyfnodau cymharol fyr o amser.

Yn gyffredinol, mae gan y DU berthynas fasnachu wych â'r Emiriaethau Arabaidd Unedig ac rwy'n gobeithio gweld cwmnïau o Gymru yn manteisio ar y cyfleoedd i ehangu eu busnesau yn y Gwlff yn y sectorau adeiladu, olew, nwy, hamdden a'r cyfryngau, yr amgylchedd a pheirianneg diogelwch, awyrofod, atgyweiriadau cyffredinol a gwaith cynnal-a-chadw ac ati.

O ganlyniad i'm hymweliad â'r Gwlff, credaf fod y dadleuon o blaid cael presenoldeb masnachu parhaol o Gymru yn y Dwyrain Canol wedi cryfhau ac mae fy swyddogion yn astudio'r opsiynau, sy'n cynnwys Riyadh a Dubai.

Hoffwn achub y cyfle hwn i ddiolch i Lysgenhadaethau Prydain a’r cymdeithasau Cymreig yn Riyadh a Dubai am eu cymorth gyda'r trefniadau ac am eu cefnogaeth yn ystod yr ymweliad.