Skip to content

Buddsoddi £50m yng Ngherbydau Trenau'r Cymoedd

Dolenni perthnasol

Mae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.
Andrew Davies, Y Gweinidog dros Ddablygu Economaidd a Thrafnidiaeth
Fel y cyhoeddais ym mis Ionawr, £50m yw cyfanswm y gost ar gyfartaledd, yn ystod y 14 mlynedd bron sy'n weddill o fasnachfraint Cymru a'r Gororau, ar gyfer sicrhau bron i 1800 o seddau ychwanegol, neu gynnydd o 20 y cant, ar drenau Caerdydd a'r Cymoedd o ddydd Llun i ddydd Gwener.  Mae'r seddau ychwanegol hyn yn fwy na'r llinell sylfaen yn Amserlen Patrwm Safonol arfaethedig Trenau Arriva Cymru sydd i ddechrau ym mis Rhagfyr 2005.  

Bydd hyn ar unwaith yn gymorth mawr i'r gorlenwi ar y trenau.  Ar 31 Ionawr dechreuodd y gwasanaeth cryfach hwn ar y trenau - ar 18 o wasanaethau brig dethol. Bydd y gweddill yn cael eu cyflwyno'n raddol, ac erbyn mis Mawrth bydd 12 yn rhagor o wasanaethau cryfach wedi'u cyflwyno. O amserlen haf 2005 ymlaen, pan fydd y gwaith wedi'i gwblhau ar estyn hyd y platfform mewn pedair gorsaf ar linell reilffordd Aberdâr, (er mwyn i bob gorsaf allu derbyn trenau 4 cerbyd) bydd cyfnod pellach eto o gyflwyno gwasanaethau cryfach.

Mae'r £50m yn gost net (ar ôl yr incwm a ddisgwylir o brisiau tocynnau) sy'n cynnwys costau prydlesu (tua hanner cyfanswm y buddsoddiad), costau cynnal a chadw o ddydd i ddydd, tanwydd a glanhau. Mae Network Rail yn cadw golwg ar brisiau a staff ychwanegol ar y trenau. Mae'r costau'n cynnwys gweithio ar ddyddiau'r wythnos ar linellau'r Cymoedd a hefyd y defnydd o drenau ar benwythnosau yn ystod yr haf mewn mannau eraill o Gymru.  Bydd y cerbydau ychwanegol hefyd yn cael eu defnyddio i sicrhau bod mwy o le ar y trenau ar gyfer digwyddiadau arbennig fel gêmau yn Stadiwm y Mileniwm.

Gan gyfeirio at y llythyr diweddar yn y wasg gan Porterbrook (un o'r cwmnïau prydlesu trenau), maent wedi cadarnhau bod y gost prydlesu a ddyfynnwyd yn y llythyr i'r Western Mail ond yn cynrychioli elfen gyfalaf y tâl prydlesu. Roedd hyn oherwydd ei bod yn gymhariaeth â chostau pwrcasu cyfalaf.  Mae elfen gyfalaf y tâl prydlesu tua 56 y cant o gyfanswm y tâl prydlesu, a'r gweddill yn ymwneud â chostau cynnal a chadw blynyddol gwaith trwm fel y gost o atgyweirio ac ailwampio cydrannau peiriannau, gerflychau ac olwynion.  Mae hyn yn wahanol i gostau cynnal a chadw rheolaidd mwy ysgafn y telir amdanynt gan gwmnïau trenau ar wahân i'r tâl prydlesu.  

Mae Porterbrook hefyd yn gwneud pwynt dilys yn eu llythyr i'r Wasg, sef o ran amodau Gwerth Presennol net, bod rhentu ar brydles yn ystod y cyfnod yn well gwerth am arian na phrynu cerbydau.  Mae cymharu cost fy nghynllun i fynd i'r afael â gorlenwi ar drenau'r Cymoedd ag opsiwn sy'n seiliedig ar gost caffael cerbydau yn ddamcaniaethol beth bynnag.  Roeddwn yn benderfynol o sicrhau bod mwy o le ar y trenau ar unwaith ac nid oes cerbydau addas ar gael i'w prynu.  Byddai trefnu i adeiladu cerbydau newydd wedi cymryd blynyddoedd lawer.  O dan fy nghynllun i, mae'r lle ychwanegol ar y trenau eisoes wedi golygu bod y teithwyr yn elwa.

Rwy'n dal i drafod â chwmnïau cerbydau ac eraill i gael rhagor o gerbydau eto, os ydynt ar gael ac yn fforddiadwy ac yn sicrhau gwerth am arian.  Gallai hyn gynnwys prynu cerbydau neu adeiladu rhai newydd os mai dyna fyddai'r gwerth gorau.

Mae manylion llawn y trefniadau ar gyfer cerbydau ychwanegol fel a ganlyn:

Mae saith o drenau Sprinter Dosbarth 150 2 gerbyd yn darparu 30-34 o seddau ychwanegol ar holl drenau'r Cymoedd o ddydd Llun i ddydd Gwener. Mae'r rhain yn rhedeg yn lle'r saith o drenau Pacer Dosbarth 14X 2 gerbyd presennol sy'n llai o faint.  Mae'r trenau Pacer 2 gerbyd sydd felly wedi'u rhyddhau yn cael eu bachu i saith o drenau Pacer 2 gerbyd eraill sy'n cario gormod o bobl ar hyn o bryd, gan wneud trenau 4 cerbyd, â 102 o seddau ychwanegol ym mhob achos.  Ar adegau brig y bore a diwedd y prynhawn o ddydd Llun i ddydd Gwener, bydd hyn yn darparu 30 o drenau hirach (rai ohonynt yn rhedeg ddwy waith) erbyn mis Ebrill, a mwy wedi hynny.

Mae Porterbrook yn rhoi ar brydles i Drenau Arriva Cymru y saith uned Dosbarth 150 2 gerbyd a ddefnyddir i sicrhau lle ychwanegol ar drenau'r Cymoedd.  Yn wreiddiol, y bwriad oedd defnyddio'r rhain o dan fasnachfraint Cymru a'r Gororau, er enghraifft, yn lle nifer o gerbydau Dosbarth 158, y bwriadwyd yn wreiddiol i wneud i ffwrdd â hwy yng Nghymru.

Ni fydd y buddsoddiad o £50m yn talu am gerbydau Dosbarth 150 Porterbrook, gan y bydd Trenau Arriva Cymru'n cael arian i dalu am y rhain o dan y fasnachfraint.  Rwy'n talu'n llawn am gostau prydlesu oddi wrth Angel, yn ogystal â'r costau gweithredu eraill a nodwyd yn gynharach, sef cyfres o gerbydau'n cynnwys 6 o unedau Dosbarth 158 2 gerbyd, ac oddi wrth Peterbrook, un uned Dosbarth 150 2 gerbyd a 2 o unedau Dosbarth 153 un cerbyd.  O dan y fasnachfraint byddid wedi gwneud i ffwrdd ag unedau Dosbarth 158 o Gymru.  Defnyddir y rhain yn bennaf ar gyfer teithiau hir, ac y maent yn addas ar gyfer hynny (ac nid ydynt yn addas ar reilffyrdd y Cymoedd lle na allant deithio ar y llinell i'r Gogledd o Radyr), er mwyn rhyddhau'r cerbydau Dosbarth 150.  Mae cerbydau Dosbarth 150 yn addas i'w defnyddio ar linellau rheilffyrdd y Cymoedd.

Mae rhai o'r cerbydau'n cymryd lle unedau sy'n cael eu cynnal a chadw, gan helpu felly i gadw'r trenau'n ddibynadwy ar y cyfan.  Ynghyd â chadw dros dro y cerbydau a dynnir gan locomotif ar linell Cwm Rhymni, mae hyn yn rhyddhau cerbydau Dosbarth 150 i'w defnyddio ar linellau'r Cymoedd, ac y maent yn gwbl addas ar gyfer hynny.