Skip to content

Dŵr Cymru : Achosion o gryptosporidiosis yng Ngwynedd ac Ynys Môn

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Carwyn Jones, Gweidindog dros yr Amgylchedd ,Cunllunio a Chefn Gwlad

Ar 29 Tachwedd 2005, ar argymhelliad y Tîm Rheoli Achosion, anfonodd Dŵr Cymru Hysbysiad Berwi Dŵr i gwsmeriaid a oedd yn cael eu cyflenwi gan ddwr o waith trin dŵr Cwellyn. Cyflwynwyd yr Hysbysiad gan fod dwy astudiaeth wedi dangos mai Llyn Cwellyn oedd ffynhonnell debygol yr achosion o gryptosporidiosis yng Ngwynedd ac Ynys Môn. Mae ymchwiliadau pellach wedi ategu'r farn hon fel y mae'r gostyngiad yn nifer yr achosion newydd o gryptosporidiosis sydd wedi'u canfod ers i'r Hysbysiad Berwi Dŵr gael ei gyhoeddi. Ond ar hyn o bryd, er bod amheuon mai'r cyflenwad dŵr yw ffynhonnell yr achosion, nid yw hyn wedi'i gadarnhau.

Bu Dŵr Cymru yn aelod o'r Tîm Rheoli Achosion ers i'r achosion ddechrau, ac mae wedi darparu gwybodaeth fanwl am y llwybrau cyflenwi dŵr a chanlyniadau'r profion trin dŵr yn Llyn Cwellyn a'r cyffiniau. Mae'r cofnodion yn dangos i'r gwaith trin dŵr fod yn gweithio fel arfer ac nad oes unrhyw safonau o ran ansawdd y dŵr sydd heb eu bodloni.

Gwnaed y penderfyniad i ymestyn yr Hysbysiad Berwi Dŵr  gan fod ymchwiliadau manwl heb gadarnhau bod yr achosion yn tarddu o un man. O ganlyniad, ni lwyddwyd i gymryd camau a fyddai'n cael gwared ar y broblem.

Er hynny, fel cam rhagofalus pellach, mae Dŵr Cymru wedi darparu triniaeth ychwanegol i'r cyflenwadau dŵr o Lyn Cwellyn. Cyn gynted ag y bydd y cwmni wedi sicrhau bod yr offer newydd yn gweithio'n iawn, ac y bydd y Tîm Rheoli Achosion yn hyderus nad y cyflenwad dŵr bellach yw ffynhonnell bosibl unrhyw salwch a achosir gan gryptosporidium, bydd yr Hysbysiad Berwi'n cael ei godi.  Rhagwelir y bydd hyn yn digwydd tua diwedd mis Ionawr.

Yn y cyfamser, mae Dŵr Cymru wedi gwneud taliad 'ex gratia' i bob cwsmer y mae'r Rhybudd Berwi wedi effeithio arno. Bwriad y taliadau yw gwneud yn iawn am unrhyw drafferthion a digolledu cartrefi am gostau trydan ychwanegol a'r anhwylustod o orfod berwi dŵr o'r tap cyn ei yfed a chyn paratoi bwyd.  Nid yw'r taliadau'n golygu bod Dŵr Cymru yn derbyn cyfrifoldeb am broblemau wrth drin y dŵr sy'n cael ei gyflenwi i'r cwsmeriaid nac yn derbyn mai hyn yw tarddiad yr achosion.  

Ar hyn o bryd, mae'r Arolygiaeth Dŵr Yfed, sy'n gweithredu ar ran Cynulliad Cenedlaethol Cymru, yn cynnal ymchwiliadau i'r achosion. Wrth lunio'i chasgliadau, bydd yn rhoi ystyriaeth i ganfyddiadau epidemiolegol y Tîm Rheoli Achosion, ynghyd ag i'r holl  wybodaeth berthnasol arall a gasglwyd wrth gynnal yr ymchwiliad ffurfiol. Bydd yr Arolygiaeth yn hysbysu'r Cynulliad am ei chanfyddiadau, gan nodi a oes sail iddi naill ai ddwyn achos neu gymryd camau gorfodi yn erbyn y cwmni.

Nid oes sail i'r materion eraill a godwyd mewn adroddiadau diweddar yn y wasg yn cysylltu'r digwyddiad hwn mewn rhyw ffordd â chynnydd yn y prisiau dŵr a'r  taliadau cydnabyddiaeth i Gyfarwyddwyr Dŵr Cymru.

Pennir y terfynau ar gyfer codiadau yn y prisiau dŵr gan reolydd y diwydiant dŵr, sef Cyfarwyddwr Cyffredinol y Gwasanaethau Dŵr. Cyhoeddwyd casgliad ei Adolygiad Pris Dŵr diweddaraf ar gyfer 2005 i 2010 ym mis Rhagfyr 2004. Mae Dŵr Cymru, yn wahanol i bob cwmni dŵr arall yng Nghymru a Lloegr, wedi gallu rhoi disgownt o £18 y flwyddyn i'w gwsmeriaid o'i gymharu â'r terfynau pris a bennir gan y rheolydd.

Mae'r pecyn cydnabyddiaeth ar gyfer Cyfarwyddwyr Gweithredol Dŵr Cymru yn cynnwys cyflog sylfaenol, bonws posibl sy'n gysylltiedig â pherfformiad blynyddol a bonus ar wahân sy'n gysylltiedig â pherfformiad hirdymor. Mater i Fwrdd Glas Cymru yw cymeradwyo polisi taliadau cydnabyddiaeth y cwmni.