Skip to content

Cyngor Celfyddydau Cymru

Dolenni perthnasol

Mae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.
Alun Pugh,y Gweinidog dros Diwylliant, y Gymraeg a Chwaraeon

Gyda’ch caniatâd, Lywydd, yr wyf yn gwneud datganiad er mwyn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r Cynulliad am y digwyddiadau ers y ddadl ar y celfyddydau ar 1 Chwefror. Bydd yr Aelodau’n cofio bod cynnig gan y Cyfarfod Llawn ar 1 Chwefror wedi ymrwymo Llywodraeth y Cynulliad i gynnal adolygiad o gyngor y celfyddydau gan y Llywodraeth. Yr ydym, wrth gwrs, yn cydymffurfio’n llawn â’r penderfyniad hwnnw gan y Cyfarfod Llawn. Ar ôl trafodaethau adeiladol ymysg arweinwyr a llefarwyr y pleidiau, mae’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chwaraeon erbyn hyn wedi cytuno ar gylch gorchwyl yr adolygiad. Bydd yr adolygiad yn eang ei gwmpas. Bydd yn edrych ar y fframwaith yn y dyfodol ar gyfer y trefniadau ariannu sy’n cefnogi’r celfyddydau, gan gynnwys swyddogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru. Bydd yr adolygiad yn fy nghynghori am swyddogaeth bresennol CCC, a’i swyddogaeth yn y dyfodol, mewn perthynas ag ariannu’r celfyddydau ganddo. Bydd yn cynnwys sefydliadau cenedlaethol y celfyddydau, datblygu’r celfyddydau yng Nghymru, datblygu mynediad a chynhwysiant yn y celfyddydau, a rhoi sylw i anghydraddoldebau cymdeithasol. Bydd swyddogaethau Cyngor Celfyddydau Cymru a Llywodraeth Cynulliad Cymru yn y dyfodol yn cael eu harchwilio, gan roi ystyriaeth i’r angen am atebolrwydd democrataidd, tryloywder a bod yn agored, rhyddid artistig, amgylchedd lle gall y celfyddydau ddatblygu ymhob rhan o Gymru, gwella mynediad at y celfyddydau, sydd yn un o’m diddordebau pennaf, rhagoriaeth a chamau i reoli a datblygu rhai sydd yn derbyn cyllid ar gyfer y celfyddydau. Mae’n arbennig o bwysig i’r adolygiad edrych y tu hwnt i Gymru. Bydd yn ystyried lefelau’r cyllido a’r mecanweithiau cyllido ar gyfer y celfyddydau mewn cyd-destun rhyngwladol.

Bydd yr adolygiad yn adrodd cyn mis Rhagfyr, a byddwn yn dwyn cynnig gerbron y Cyfarfod Llawn. Cyflawnir yr adolygiad gan banel o bump, a benodir gan y Llywodraeth. Mae Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chwaraeon wedi cytuno ar ddull gweithio’r panel. Bydd yn rhaid i’r panel adolygu a dadansoddi’r sylfaen dystiolaeth er mwyn sicrhau bod sail gadarn ar gyfer datblygu’r argymhellion ar bolisi. Bydd yn rhaid iddo ymwneud ag amrywiaeth fawr o unigolion a grwpiau ledled Cymru a’r tu hwnt. Mae’r cylch gorchwyl yn glir ar y pwynt hwn, gan ei fod yn dweud y dylai’r panel ymwneud yn uniongyrchol ag amrywiaeth fawr o ymarferwyr ym maes y celfyddydau ac eraill yn y sector. Bydd hefyd yn cynnal trafodaeth gyhoeddus ac felly’n ystyried amrywiaeth fwy o farnau a safbwyntiau. Yr wyf yn annog pawb sydd yn ymddiddori yn y celfyddydau i ymwneud â’r panel yn y gwaith tra phwysig hwn.

Yr wyf yn falch o allu cyhoeddi heddiw mai cadeirydd panel yr adolygiad fydd Elan Closs Stephens. Mae Elan, wrth gwrs, yn adnabyddus iawn yn y byd cyhoeddus yng Nghymru. Mae’n Athro Cyfathrebu a’r Diwydiannau Creadigol yn Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth. Bydd yn ymddeol cyn hir fel cadeirydd S4C, mae hefyd yn aelod o lys a chyngor Llyfrgell Genedlaethol Cymru, ac mae’n aelod o fwrdd Chwarae Teg. O ran aelodau eraill y panel, mae trafodaethau’n parhau ymysg arweinyddion a llefarwyr y pleidiau, ac yr wyf yn gobeithio y byddant wedi eu cwblhau cyn hir. Byddaf yn gwneud cyhoeddiad pellach cyn toriad y Pasg.

Trof yn awr at fater cadeiryddiaeth Cyngor Celfyddydau Cymru. Yr wyf wedi egluro mai fy nymuniad oedd rhedeg y broses sydd yn arferol ar gyfer penodiadau cyhoeddus, gan gynnwys hysbysebion cyhoeddus ac ymwneud gan rai sydd wedi eu henwebu gan y pwyllgor, ond mae gwelliant y gwrthbleidiau a dderbyniwyd ar 1 Chwefror yn peri ei bod yn anodd gwneud penodiad am dymor llawn. Sut y gellid gwneud penodiad am dymor llawn yn wyneb y posibilrwydd y gallai rôl cyngor y celfyddydau gael ei newid ar ôl yr adolygiad? Mae rhai o Aelodau’r Cynulliad —ac maent felly y prynhawn yma—nad ydynt yn barod i aros i’r adolygiad wneud ei waith. Nid wyf yn barod i ragfarnu’r broses adolygu honno. Gan hynny, yr wyf wedi penderfynu penodi cadeirydd dros dro ar gyfer cyfnod yr adolygiad. Yr wyf yn bwriadu cwblhau’r penodiad tymor llawn cyn gynted ag y bydd canlyniad y broses adolygu’n glir. Bydd y penodiad tymor llawn yn digwydd drwy’r broses arferol, wrth gwrs. Yn y cyfamser, yr wyf yn dymuno i gyngor y celfyddydau fwrw ymlaen â’i waith fel arfer, ac mae hynny’n golygu dosbarthu tua £27 miliwn o arian cyhoeddus, sydd yn gynnydd aruthrol o ran ei wir werth ers i’r Cynulliad gyntaf gwrdd.

Mae cyfrifoldebau pwysig gan aelodau’r cyngor. Fel yr eglurais yn y pwyllgor yr wythnos diwethaf, myfi sydd yn gyfrifol am benodi’r cadeirydd, a’r cyngor sydd yn gyfrifol am benodi is-gadeirydd. Mae aelodau’r cyngor yn ymddiriedolwyr i’r elusen hefyd a rhaid iddynt ystyried eu cyfrifoldebau fel ymddiriedolwyr elusen. Yr wyf yn falch o gyhoeddi, felly, y bydd yr Athro Dai Smith yn ymgymryd â rôl y cadeirydd dros dro hyd nes y bydd y broses i benodi cadeirydd tymor llawn wedi ei chwblhau. Bu Dai Smith yn aelod o gyngor y celfyddydau er 2004. Ac yntau’n ddeiliad cadair ymchwil Raymond Williams mewn hanes diwylliant ym Mhrifysgol Cymru, Abertawe, mae’r Athro Smith wedi cael gyrfa nodedig yn y byd academaidd ac mewn gwasanaeth cyhoeddus, ac mae’n un addas iawn i gyflawni’r rôl hon. Cafwyd llawer o ganmol ar ei waith yn arwain prosiect Llyfrgell Cymru.

Mae’r adolygiad o gyngor y celfyddydau’n cynnig cyfle rhagorol i bawb sydd yn gwir ymddiddori yn y celfyddydau ac mewn diwylliant i gyfrannu i’r ddadl. Yr wyf yn gobeithio y bydd yr adolygiad yn un craff a goleuol, ac y bydd yn cyflawni’r disgwyliadau sydd gan bawb ohonom yn y Siambr er y budd gorau i’r celfyddydau yng Nghymru.