Skip to content

Llafar - Y Cronfeydd Strwythurol

Dolenni perthnasol

Mae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.
Rhodri Morgan,Y Brif Weinidog
Yn unol â’r hyn a awgrymwyd mewn datganiadau blaenorol yr wyf wedi’u rhoi i’r Cynulliad, gallaf yn awr roi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r Aelodau am y cynnydd y mae’r Llywodraeth yn ei wneud o ran sicrhau cytundeb cyfreithiol terfynol ar bum rhaglen newydd y cronfeydd strwythurol Ewropeaidd ar gyfer y Gorllewin a’r Cymoedd, y Dwyrain a’r cytundeb cydweithredu trawsffiniol ag Iwerddon.

Erbyn hyn, mae pedair o blith pum rhaglen newydd y cronfeydd strwythurol, gan gynnwys y ddwy raglen gydgyfeirio fwyaf, wedi cael eu mabwysiadu’n ffurfiol ac yn gyfreithiol gan y comisiwn. Mabwysiadwyd rhaglen gydgyfeirio cronfa datblygu rhanbarthol Ewrop ar gyfer y Gorllewin a’r Cymoedd yn gyfreithlon ar 8 Awst. Dilynodd rhaglen gydgyfeirio cronfa gymdeithasol Ewrop ar 9 Awst, a rhaglen gystadleurwydd ERDF ar gyfer y Dwyrain ar 13 Awst. Mabwysiadwyd rhaglen Iwerddon/Cymru’n ffurfiol hefyd yr wythnos diwethaf, ar 17 Medi. Yn olaf, yr ydym wedi sicrhau cytundeb ynghylch pob mater o bwys sy’n ymwneud â rhaglen gystadleurwydd ESF y Dwyrain, a disgwyliaf sicrhau cytundeb cyfreithlon erbyn dechrau mis Hydref.

Y ddwy raglen gydgyfeirio sy’n olynu Amcan Un a dyma’r rhaglenni cyntaf yn y DU, ac maent ymhlith y cyntaf yn Ewrop, i’w cymeradwyo. Mae hyn yn llwyddiant sylweddol i Lywodraeth y Cynulliad a’n partneriaid. Y rhain hefyd yw’r rhaglenni rhanbarthol mwyaf o safbwynt ariannol mewn unrhyw ran o’r DU.

Bydd y rhaglenni cydgyfeirio hyn yn dwyn grant Ewropeaidd ychwanegol gwerth £1.4 biliwn yn ei sgil, dros y saith mlynedd nesaf. Byddant yn sbarduno cyfanswm buddsoddiad, ar ôl ychwanegu arian cyfatebol gan y sector cyhoeddus a’r sector preifat, gwerth mwy na £3 biliwn, i gefnogi gweddnewid economi’r rhanbarth ac i fwrw ymlaen â dau amcan agenda Lisbon sef, swyddi a thwf cynaliadwy. Cefnogir gwaith ymchwil a datblygu ac arloesi, entrepreneuriaeth, trafnidiaeth, seilwaith strategol, ynni, yr amgylchedd a newid yn yr hinsawdd, cymunedau cynaliadwy, pobl ifanc, cyflogaeth, sgiliau a chodi safon gwasanaethau cyhoeddus.

Mae’r cytundeb sydd gennym erbyn hyn â’r Comisiwn Ewropeaidd yn dilyn y trywydd ariannol hwn: bydd yn bwrw ymlaen â chyfanswm buddsoddiad gwerth £481 miliwn, gan gynnwys arian cyfatebol - £215 miliwn o arian grant - i’n helpu i greu economi seiliedig ar wybodaeth yn unol ag agenda Lisbon ar gyfer twf cynaliadwy a swyddi. Bydd yn annog datblygiad a thwf busnesau newydd a busnesau sy’n bodoli’n barod drwy fuddsoddiad o dros £278 miliwn, y bydd £132 miliwn ohono’n grant Ewropeaidd. Bydd hefyd yn creu buddsoddiad o £318 miliwn mewn trafnidiaeth, y bydd £147 miliwn ohono’n grant, sydd ddwywaith gymaint â chyllideb trafnidiaeth y cronfeydd strwythurol yn rhaglen 2006-07. Bydd £171 miliwn, £79 miliwn ohono’n grant, ar gael hefyd i ddatblygu safleoedd ac adeiladau ar gyfer busnesau newydd.

Bydd yn cefnogi’n hymrwymiad i liniaru newid yn yr hinsawdd ac addasu i’w effaith, â buddsoddiad cyfan o £118 miliwn, y mae £54 miliwn ohono’n grant, drwy fuddsoddi mewn ynni glân ac adnewyddadwy, a buddsoddiad o £115 miliwn, y mae £52 miliwn ohono’n grant, er mwyn mynd i’r afael â risgiau amgylcheddol. Bydd £115 miliwn yn rhagor, y mae £52 miliwn ohono’n grant, ar gael i hybu potensial ein hamgylchedd ar gyfer twf. Bydd hefyd yn hybu buddsoddiad cyfan o £214 miliwn, y mae £108 miliwn ohono’n grant, er mwyn adfywio’n hardaloedd mwyaf difreintiedig, drwy wella canol ein trefi a symbylu potensial economaidd ein cymunedau.

Bydd yn creu buddsoddiad o £207 miliwn, y mae £113 miliwn ohono’n grant, er mwyn paratoi’n pobl ifanc yn well ar gyfer byd gwaith, cynyddu cyfranogiad mewn dysgu a chodi dyheadau’r rhai hynny a all fynd yn eu blaenau i addysg uwch a phellach. Bydd hefyd yn annog buddsoddiad o £356 miliwn, y mae £196 miliwn ohono’n grant Ewropeaidd, er mwyn helpu i greu mwy o swyddi a chael mwy o bobl i fod yn rhan o’r llafurlu, gan ganolbwyntio’n fwyaf arbennig ar fynd i’r afael ag anweithgarwch economaidd.

Bydd y cytundeb yn creu buddsoddiad o £396 miliwn, y bydd £228 miliwn ohono’n grant Ewropeaidd, gyda’r bwriad o wella sgiliau’r gweithlu, gan ganolbwyntio ar wella sgiliau sylfaenol a sgiliau uwch er mwyn galluogi pobl i gamu ymlaen mewn gwaith, a hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol mewn cyflogaeth. Bydd yn moderneiddio ac yn gwella ansawdd gwasanaethau cyhoeddus, â buddsoddiad cyfan wedi’i dargedu o £44 miliwn, y mae £23 miliwn ohono’n grant Ewropeaidd.

Bydd y rhaglenni cystadleurwydd llawer llai yn cynnig cyfle i adeiladu ar lwyddiannau rhaglenni Amcan 2 a 3 yn y Dwyrain, sy’n dod i ben yn awr. Â buddsoddiad cyfun o tua £200 miliwn o gyllid Ewropeaidd, cyhoeddus a phreifat dros y cyfnod, hyd ddiwedd 2013, bydd rhaglenni cronfa datblygu rhanbarthol Ewrop a chronfa gymdeithasol Ewrop ym maes cystadleurwydd yn cyfrannu tuag at dwf cyson yr economi wybodaeth yn y Dwyrain, gan gynyddu gallu busnesau i gystadlu, mynd i’r afael â heriau newid yn yr hinsawdd, cefnogi buddsoddiadau yn y cymunedau mwyaf difreintiedig, cynyddu cyflogaeth a mynd i’r afael â phrinder sgiliau.

Bydd rhaglen Iwerddon-Cymru’n ceisio manteisio ar y cydweithio llwyddiannus a fu gyda’n cymdogion dros Fôr Iwerddon. Bydd y buddsoddiad newydd gwerth £48 miliwn, y mae £36 miliwn ohono’n grant Ewropeaidd, yn datblygu rhagor ar yr ardal drawsffiniol drwy gefnogi gwaith cydweithredol sy’n ymwneud â gwybodaeth, arloesi a sgiliau ar gyfer twf, newid yn yr hinsawdd ac adfywio cynaliadwy.

Bydd ein trefniadau ar gyfer cyflwyno’r rhaglenni newydd yn annog mwy o gydweithio a ffyrdd symlach o gyllido. Yr ydym mewn sefyllfa dda i ddechrau’n gynnar ar y gwaith o gyflwyno a pharatoi’r fframweithiau strategol a fydd yn cyfeirio adnoddau rhaglenni. Mae’r gwaith yn mynd rhagddo’n dda. Mae pwyllgor rheoli rhaglenni Cymru gyfan wedi bod yn bodoli mewn ffurf gysgodol er Mai 2007 a bydd yn dechrau ymgymryd â’i swyddogaethau cyfreithiol llawn yn awr.

Yn ystod yr hydref, byddaf yn lansio’r rhaglenni newydd yn swyddogol mewn digwyddiadau yn y De a’r Gogledd, gan ddechrau â lansiad cronfa gymdeithasol Ewrop Cymru gyfan, wedi’i gyfuno â dathliadau hanner canmlwyddiant cronfa gymdeithasol Ewrop, yr wythnos diwethaf yn Abertawe, ac yna digwyddiad lansio rhaglen gydgyfeirio cronfa datblygu rhanbarthol Ewrop ar 5 Hydref yn Venue Cymru yn Llandudno. Bydd y Dirprwy Brif Weinidog yn lansio rhaglen cystadleurwydd a chyflogaeth ranbarthol cronfa datblygu rhanbarthol Ewrop ar 2 Tachwedd yn Llandrindod. Bydd y digwyddiadau hyn yn dod ag aelodau partneriaeth Cymru a darpar noddwyr prosiectau at ei gilydd i baratoi’r ffordd ar gyfer gweithredu’r rhaglenni newydd yng Nghymru ac yn tynnu sylw at y cyfleoedd cyllido a’r gefnogaeth sydd ar gael.

Yr wyf yn edrych ymlaen at y cyfnod cyffrous hwn, wrth inni symud yn awr oddi wrth ddatblygu polisïau’r rhaglenni newydd at eu gweithredu, a chael cyfle cyn bo hir i weld drosom ein hunain y manteision y bydd y rhaglenni’n eu cynnig i fusnesau, cymunedau a phobl Cymru. Mae’n partneriaid a ninnau wedi cyflawni camp aruthrol drwy gael cytundeb cynnar ar y rhaglenni cronfeydd strwythurol am y saith mlynedd o eleni ymlaen. Fodd bynnag, nid ydym am laesu dwylo—mae cytundeb cynnar yn gyfle gwych inni adeiladu ar lwyddiannau rhaglenni blaenorol a bwrw ymlaen yn awr â’r gwaith o ddatblygu prosiectau da a sicrhau bod pobl Cymru’n cael canlyniadau.