Skip to content

Ysgrifenedig - Adolygiad Arbenigol Annibynnol ar Niwrowyddorau i Oedolion

Dolenni perthnasol

Mae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.
Edwina Hart, Gweinidog Dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Ym mis Rhagfyr 2007, sefydlais Grŵp Adolygu Arbenigol Cymreig ar Niwrowyddorau i Oedolion, dan arweiniad James Steers, llawfeddyg niwrolegol ymgynghorol o Gaeredin, i roi cyngor i mi ynghylch darparu gwasanaeth niwrowyddorau diogel, cynaliadwy ac o ansawdd uchel i bobl Cymru, i’w ddarparu mor lleol â phosibl.

Cyfarfu’r grŵp chwe gwaith o fis Ionawr 2008 ymlaen. Gwnaethpwyd ymdrech sylweddol i sicrhau tystiolaeth gan yr holl bartïon oedd â diddordeb, ac i ymweld â’r holl sefydliadau perthnasol, naill ai fel grŵp neu fel unigolion.

Erbyn hyn, mae gwaith y grŵp wedi’i gwblhau, a chynhyrchwyd tair cyfres o argymhellion ganddynt. Hoffwn ddiolch o galon i’r grŵp hwn am roi o’u hamser a’u hynni i gyflawni tasg gymhleth iawn yn unol ag amserlen gyfyng. Mae’n bleser gennyf atodi copi o’r argymhellion ar gyfer Cymru gyfan, ynghyd â dogfen ffynhonnell.

Rwyf eisoes wedi ymateb i’r argymhellion ar gyfer y Gogledd, a gyhoeddwyd ar 16 Gorffennaf, a’r argymhellion ar gyfer y De a’r Canolbarth, a gyhoeddwyd ar 18 Medi. Mae’r argymhellion ar gyfer Cymru gyfan, a gyhoeddir heddiw, yn tynnu’r ddwy gyfres flaenorol o argymhellion ynghyd. Maent yn pwysleisio bod angen i Gymru wella mynediad at wasanaethau ym maes y niwrowyddorau ac, yn arbennig, at wasanaethau niwroleg a gwasanaethau adsefydlu niwrolegol.

I grynhoi, mae’r adroddiad hwn yn cynnig yr argymhellion canlynol:

  1. Rhaid cynyddu nifer y staff sy’n darparu pob agwedd ar y gofal i bobl sy’n dioddef o afiechydon niwrolegol aciwt a hirdymor, gan gynnwys anhwylderau niwrogyhyrol. 
  2. Rhaid gwella a chysoni’r dull o gyflwyno’r gwasanaeth ledled Cymru, ei ddarparu dau ddeg pedwar awr y dydd saith niwrnod yr wythnos, a chefnogi’r broses o ddarparu gofal heb lawdriniaeth i gleifion sydd wedi cael niwed trawmatig aciwt i’r ymennydd, a chleifion sy’n dioddef o strôc.
  3. Rhaid gwella gwasanaethau adsefydlu i gleifion sydd wedi cael niwed i’r ymennydd, i gleifion sy’n dioddef o afiechydon niwrolegol hirdymor, a chleifion sy’n dioddef o anafiadau i’r asgwrn cefn. Rhagwelir mai un o fanteision ychwanegol gofal adsefydlu parhaus fydd lleihau nifer y cleifion sy’n cael eu derbyn yn ôl i’r ysbyty a rhoi llai o bwysau ar ofal seibiant.
  4. Dylid sefydlu gwasanaethau thrombolysis, ar gyfer strôc, ochr yn ochr â’r canolfannau niwroleg, ac yna ffurfio rhwydweithiau i gynnwys y prif ysbytai eraill. Dylid sefydlu clinigau niwrofasgwlaidd mynediad cyflym mewn canolfannau strôc.
  5. Rhaid i’r llwybr gofal ar gyfer cleifion sydd wedi cael anaf i’r pen gynnig asesiadau cychwynnol cynharach, a’u trosglwyddo i uned llawdriniaeth niwrolegol lle bo angen. Rhaid rhoi blaenoriaeth i wella’r broses o drosglwyddo delweddau mewn achosion o anafiadau aciwt i’r pen. 
  6. Rhaid datblygu gwasanaethau gofal critigol niwrolegol yng Nghymru, a rhaid gwella gwasanaethau ar gyfer anafiadau aciwt i’r asgwrn cefn a gwasanaethau llawdriniaeth anghymleth i’r asgwrn cefn.
  7. Dylid darparu gwasanaethau niwrolegol ar sail rhwydwaith, a dylent gynnwys datblygu llwybrau gofal rhwng adeg y diagnosis cychwynnol a diwedd y cyfnod gofal, gyda mynediad at wasanaeth niwroffisioleg clinigol a chyfnodau aros nad ydynt yn hwy na chwe wythnos ar gyfer atgyfeiriadau dewisol. Rhaid i rwydweithiau gydweithio â gwasanaethau pediatrig i sicrhau yr ymdrinnir yn briodol â’r broses o drosglwyddo gofal rhwng cyfnod unigolyn fel plentyn ac oedolyn.

Mae’n allweddol bwysig bod yr adroddiad Cymru Gyfan, a gyhoeddir heddiw, yn argymell y dylid datblygu gwasanaethau ar sail rhwydweithiau, a hynny er mwyn sicrhau eu bod yn cael eu cynllunio a’u darparu’n deg ledled Cymru, gan weithio yn ôl llwybrau gofal ar sail tystiolaeth a gytunwyd.

Gwnaed argraff fawr arnaf nid yn unig gan Mr Steers ac ymroddiad a brwdfrydedd ei grŵp adolygu, ond hefyd gan barodrwydd GIG Cymru i gydweithredu â’r adolygiad a’i gefnogi. Mae’n rhoi pleser mawr i mi gadarnhau bod Mr Steers wedi cytuno i barhau â’i Grŵp Arbenigol, a hynny er mwyn darparu cyngor i mi a’r grwpiau cynllunio gweithredu, sy’n cael eu sefydlu i ddatblygu’r argymhellion ar gyfer y Gogledd ac ar gyfer y Canolbarth a’r De. Bydd y Grŵp Arbenigol hefyd yn arwain at ddatblygu llwybrau gofal ar sail tystiolaeth.

Mae’r argymhellion ar gyfer Cymru Gyfan yn nodi’n eglur bod angen gwella’r gwasanaethau ar gyfer pobl sy’n dioddef o afiechydon niwrogyhyrol. Tynnwyd yr angen i ddarparu gwasanaethau i’r grŵp hwn i’m sylw ar sawl achlysur ers i mi fod yn Weinidog dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol. Mae llawer o’r materion sy’n eu hwynebu wedi’u nodi’n eglur mewn adroddiad o’r enw Building on the Foundations: The Need for a Specialist Neuromuscular Service across Wales, a gyhoeddwyd ym mis Chwefror 2008 gan yr Ymgyrch Nychdod Cyhyrol. Yn hynny o beth, rwyf wedi penderfynu sefydlu gweithgor, a fydd yn atebol i’r Grŵp Arbenigol ar Niwrowyddorau ac y bydd iddo fewnbwn clinigol lleol, i ddatblygu llwybrau gofal ar gyfer Afiechydon Niwrolegol Hirdymor.

Mae’r argymhellion a gyhoeddwyd ar gyfer y Gogledd ym mis Gorffennaf, ar gyfer y Canolbarth a’r De yn gynharach yn y mis, ac ar gyfer Cymru gyfan heddiw, yn sylfaen dda i ddechrau cynllunio gwasanaeth niwrowyddorau gwell i bobl Cymru. Bydd y gyfres ddiweddaraf hon o argymhellion yn cael ei bwydo i’r Grwpiau Cynllunio Gweithredu ar gyfer y Gogledd ac ar gyfer y Canolbarth a’r De. Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru yn monitro’r cynnydd wrth weithredu’r argymhellion.