Skip to content

Ysgrifenedig - Ynghylch Argymhellion Adolygiad Arbenigol Annibynnol o Wasanaethau Niwrowyddorau i Oedolion ar gyfer y Canolbarth a’r De

Dolenni perthnasol

Mae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.
Edwina Hart, Gweinidog Dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Mae’r adolygiad annibynnol o wasanaethau niwrowyddorau i oedolion o dan arweiniad James Steers, y Niwrolawfeddyg Ymgynghorol, a gomisiynwyd gennyf yr hydref diwethaf, wedi cyflwyno argymhellion ar gyfer y Canolbarth a’r De. Mae’n dda gennyf roi copi o’r adroddiad ynghlwm er gwybodaeth.

Bwriad yr argymhellion yn yr adroddiad yw darparu gwasanaethau cynaliadwy i gleifion, mor agos â phosibl at eu cartrefi a gwella safon y gofal y maent yn ei dderbyn. Mae’n cydnabod y gellir gwella rhai gwasanaethau sy’n bod, er eu bod yn cynnig safon dda o ofal.

Mae’r adroddiad yn argymell sefydlu rhwydwaith o wasanaethau niwrowyddorau, datblygu gwasanaethau niwroleg ychwanegol ar gyfer cleifion mewnol a chryfhau gwasanaethau niwroadsefydlu. Mae hefyd yn argymell gwella’r gallu i ddod o hyd i wasanaethau ategol megis niwroradioleg, niwroffisioleg, niwropatholeg a gofal niwrogritigol. Byddai’r datblygiadau hyn yn sicrhau y gellid parhau i gynnig gwasanaethau niwrowyddorau yng Nghymru, gwella ansawdd y gofal i gleifion a sicrhau eu bod yn cael eu darparu mor agos ag sy’n bosibl at gartref y cleifion.

Mewn perthynas â gwasanaethau strôc, mae’n argymell sefydlu gwasanaethau thrombolysis (chwalu clotiau) a chlinigau niwrofasgwlaidd o fewn cyrraedd hawdd yn ogystal â gwella gwasanaethau adsefydlu. Mae hefyd yn cefnogi sefydlu unedau strôc mewn ysbytai acìwt. Mae’r argymhellion hyn yn cefnogi’r rhaglen weithredu roeddwn eisoes wedi’i sefydlu i wella gwasanaethau strôc yng Nghymru a sicrhau bod gwell safon gofal a chanlyniadau ar gael i gleifion strôc.

Mewn perthynas â gwasanaethau asgwrn y cefn, mae’r adroddiad yn argymell y dylai llawdriniaeth nad yw’n gymhleth ei natur ar asgwrn y cefn fod ar gael yng Nghaerdydd ac Abertawe fel ei gilydd ac y dylid gwella’r gwasanaethau sydd eisoes yn bod i drin anafiadau i asgwrn y cefn. Byddai’r datblygiadau hyn yn caniatáu i gleifion gael triniaeth yn nes at eu cartref a hefyd well safon gofal.

Mae’r adroddiad wedi dangos bod angen gwella’r gwasanaethau niwroadsefydlu sydd ar gael ar hyn o bryd a hefyd y gwasanaethau niwrolegol sydd ar gael yn lleol. Nid yw’r trefniadau presennol ar gyfer rhai arbenigwyr niwrowyddorau yn gynaliadwy ac mae angen newid i fodloni’r Rheoliadau Amser Gwaith Ewropeaidd a’r gofynion hyfforddi ar gyfer meddygon iau. Bydd newid o’r fath yn caniatáu i ragor o wasanaethau gofal arbenigol niwrowyddonol, megis Ysgogi yn Nwfn yr Ymennydd, a ddefnyddir i drin y clefyd Parkinson a chlefydau eraill, gael eu darparu yng Nghymru, yn nes at gartref y cleifion.

Mae’n bwysig gosod y newidiadau a gynigir yn yr Adolygiad o Wasanaethau Niwrowyddorau yng nghyd-destun y galw am wasanaethau niwrowyddorau yn y Canolbarth a’r De. Nid oes angen i’r rhan fwyaf o bobl sy’n cael anafiadau i’r pen fynd i’r ysbyty ac o blith y rheini a fydd yn gorfod mynd i’r ysbyty, dim ond rhyw 100 o bobl y flwyddyn sydd angen cael niwrolawfeddygaeth yn y De. Mae’r rhan fwyaf o’r cleifion sy’n dioddef o anaf i’r pen yn cael eu cymryd i’r ysbyty lleol er mwyn eu sefydlogi, eu hasesu a chael sgan CT. Byddai’r patrwm cychwynnol hwn yn parhau o dan y cynigion sydd yn yr Adolygiad, ond byddai cael gofal mwy effeithiol ar yr adeg hon yn lleihau’r pwys a roddir ar yr amserau teithio i’r cleifion hynny y byddai angen eu trosglwyddo wedi hynny i unedau niwrolawfeddygol. Byddai gwelliannau i’r gwasanaethau hyn felly yn effeithio ar y broses o ddyfeisio rhwydwaith yn ateb i’r ddarpariaeth niwrolawfeddygol a byddaf yn gofyn i’r Grŵp Gweithredu, y cyfeirir ato yn fwy manwl isod, roi cyngor i mi ynglŷn â’r pwynt hwnnw yn benodol.

Yn y cyswllt hwnnw felly, ac wrth grynhoi, ceir yr argymhellion canlynol yn yr adroddiad:

  1. Dylid sefydlu Rhwydwaith Clinigol wedi’i Reoli ar gyfer niwrowyddorau ar gyfer y Canolbarth a’r De.
  2. Dylid sefydlu pedwar gwasanaeth niwrolegol meddygol, gyda’r gallu i drin cleifion mewnol, yng Nghaerdydd, Casnewydd, Abertawe a Chaerfyrddin. Byddai gofal mwy cymhleth yn cael ei ddarparu yng Nghaerdydd ac yn Abertawe. 
  3. Dylai gwasanaethau Thrombolysis Strôc Acìwt gael eu cynnal gan y pedwar gwasanaeth niwrolegol meddygol hyd nes y gellir eu sefydlu mewn ysbytai eraill sy’n derbyn achosion acìwt lle dylai unedau strôc gael eu datblygu yn unol â chanllawiau’r DU.
  4. Dylai dau wasanaeth niwroadsefydlu gael eu datblygu ar gyfer cleifion mewnol a dylai’r gwasanaeth adsefydlu ar gyfer achosion asgwrn y cefn fod yn agos at y gwasanaeth niwrolawfeddygol. Bydd angen ymgynghorydd cyfwerth ag amser cyflawn ychwanegol ar bob safle gogyfer â hyn.
  5. Dylai un rhwydwaith niwrolawfeddygol ar gyfer y De a’r Gorllewin gael ei ddatblygu ar fyrder a’i leoli ar y cyd â’r gwasanaethau llawfeddygaeth i drin achosion cymhleth ar asgwrn y cefn ac anffurfiadau ar asgwrn y cefn, y gwasanaeth gofal niwrogritigol, yr uned anafiadau i asgwrn y cefn a’r prif wasanaeth niwroadsefydlu.
  6. Yn achos achosion nad ydynt yn rhai cymhleth dylai llawfeddygaeth ar asgwrn y cefn fod ar gael yng Nghaerdydd ac Abertawe a gallent gael eu darparu gan naill ai llawfeddygon orthopedig neu niwrolegol.

Mae’r adroddiad hwn a’i argymhellion yn sylfaen dda i ddechrau cynllunio ar gyfer darparu gwell gwasanaeth niwrowyddorau i bobl y Canolbarth a’r De a rhoi mwy o gyfleoedd addysg a hyfforddiant yn y meysydd hynny ar gyfer gweithwyr proffesiynol ym maes gofal iechyd. Y mae, fodd bynnag, nifer o faterion ariannol a gweithredol, yn deillio o’r Adroddiad, y mae angen eu hystyried yn awr.

Rwyf wedi gofyn felly i Grŵp Gweithredu ar gyfer y Canolbarth a’r De gael ei sefydlu ac rwyf wedi gofyn i Alan Axford, Cyfarwyddwr Meddygol Interim Ymddiriedolaeth GIG Hywel Dda, gadeirio’r grŵp. O safbwynt y gwasanaeth, gan gynnwys niwrolawfeddygaeth, byddaf yn disgwyl i’r Grŵp lunio ei gyngor o fewn cyd-destun ehangach y ddarpariaeth bresennol, megis y gwasanaeth llosgiadau a phlastig yn Nhreforys a niwrolawfeddygaeth bediatrig yng Nghaerdydd a’n cysylltiadau â gwasanaethau yn Lloegr. Rwyf hefyd wedi gofyn am asesiad ariannol o’r gost o weithredu’r argymhellion sydd yn yr adroddiad, i Ystadau Iechyd Cymru adolygu’r goblygiadau o ran yr ystadau ac am gynigion ar gyfer Rhwydwaith Niwrowyddorau y Canolbarth a’r De. Disgwyliaf i’r asesiad ariannol hwn ystyried y costau ehangach o ran y cleifion, y teuluoedd, ffrindiau a gofalwyr.