Skip to content

Ysgrifenedig - Trin dirywiad macwlaidd gwlyb sy'n gysylltiedig â henaint

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Edwina Hart, Gweinidog Dros Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Ar ddydd Gwener yr wythnos ddiwethaf, 20 Mehefin, cynhaliwyd y cyfarfod diweddaraf o Grŵp Retinol Cymru, a sefydlwyd er mwyn cynnal trafodaethau â Llywodraeth Cynulliad Cymru ar y driniaeth ar gyfer dirywiad macwlaidd Gwlyb sy'n gysylltiedig â henaint a chyflyrau cysylltiedig.

Nodaf isod, yn fanylach, hanes a diben y Grŵp. Fodd bynnag, yn sgil y cyfarfod yr wythnos ddiwethaf, rwyf bellach mewn sefyllfa i weithredu ar y cyngor a gafwyd ac i hysbysu Aelodau o'm penderfyniad i ariannu triniaeth Lucentis i gleifion llygad cyntaf ac ail sydd ag AMD Gwlyb yng Nghymru y flwyddyn ariannol hon, hyd at £5 miliwn. Bydd y gwasanaeth hwn yn cael ei ddarparu o hydref 2008.

Y Cefndir

Yn dilyn ymgynghoriad ar ganllawiau y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth Glinigol ar ariannu triniaeth AMD Gwlyb ym mis Mehefin 2007 cytunais y dylai fy swyddogion drafod gyda'r meddygon llygaid yng Nghymru sydd ar hyn o bryd yn cynnal triniaeth AMD Gwlyb drwy Grŵp Strategaeth Feddygol Cymru Gyfan a Grŵp Retinol Cymru Gyfan. Gofynnais iddynt ystyried goblygiadau canllawiau NICE ar gyfer y model triniaeth a chostau cysylltiedig ar sail Cymru gyfan. Mae'r Grŵp wedi cyfarfod yn rheolaidd ers hynny, gan ddod ynghyd chwe gwaith rhwng Hydref a Mehefin.

Yn fanwl, diben y cyfarfodydd hyn oedd:

  • cynnal trafodaethau ar ddatblygu rhaglen gyflawni;
  • trafod y defnydd mwyaf effeithiol o'r gweithlu a pha weithwyr iechyd proffesiynol ddylai ymwneud â'r gwasanaeth;
  • ymdrin ag unrhyw faterion eraill o ran atgyfeirio gofal sylfaenol i'r gwasanaeth ac atgyfnerthu'r protocolau atgyfeirio y cytunwyd arnynt ag optometreg;
  • ystyried materion capasiti a lleoliad priodol y gwasanaeth i ddarparu cyfle teg a mynediad ledled Cymru;
  • gwerthuso'r defnydd mwyaf priodol ar hyn o bryd i fodloni arfer gorau;ac
  • adolygu'r ymchwil cyfredol i drin AMD "Gwlyb" ac adolygu triniaethau newydd fel bod modd eu cyflwyno i'r gwasanaeth fel sy'n briodol. Bydd hyn yn sicrhau y caiff yr arfer gorau cyfredol ei gyflwyno yng Nghymru.

Yn sgil trafodaethau â Grŵp Retinol Cymru cytunwyd mewn egwyddor i gyflawni:

  • Trin AMD Gwlyb ar gyfer y llygad cyntaf a'r ail drwy ddefnyddio'r cyffur Lucentis;
  • Adolygu'r holl gyffuriau ar gyfer trin AMD Gwlyb sy'n cael eu treialu ar hyn o bryd fel y gallant gael eu defnyddio cyn gynted ag y cânt eu trwyddedu;
  • Cyflwyno canolfannau triniaeth fesul tipyn ledled Cymru er mwyn darparu hyn yn briodol gan fodloni beth sy'n hanfodol o ran arfer dda a mynediad teg;
  • Datblygu system cofnodi electronig nid yn unig i gofnodi data'n gywir ond i'w defnyddio fel offeryn addysgu opthamoleg;
  • Arfarnu ac ail-arfarnu’r protocolau triniaeth er mwyn sicrhau bod y gwasanaeth yn darparu'r canlyniadau gorau i gleifion; ac
  • Atgyfeirio priodol gan feddygon llygaid gofal sylfaenol - gan weithio i brotocolau llym - i sicrhau bod cleifion yn cael eu hatgyfeirio ar frys er mwyn cael eu hasesu am driniaeth a sicrhau'r budd gweledol mwyaf posibl.

Ariannu yn y Dyfodol

Dylid nodi nad yw fy ymrwymiad presennol i ariannu triniaeth Lucentis ar gyfer AMD Gwlyb yn benagored.

Er bod Lucentis yn cael ei dderbyn ar hyn o bryd fel y cyffur mwyaf effeithiol sydd ar gael i atal pobl rhag colli eu golwg ymhellach, nid yw'n llwyddiannus ym mhob achos. Ochr yn ochr â'r gweithredu presennol, byddaf yn ceisio cyngor ar arfer da wrth inni gael canlyniadau treialu clinigol pellach. Mae Avastin wrthi'n cael ei dreialu'n feddygol ar hyn o bryd ac mae'r canlyniadau cynnar yn galonogol. Os cymeradwyir y cyffur hwn, yna byddai gostyngiad dramatig yng nghost cyffur trin AMD Gwlyb (o fwy na 85%).

Yn amlwg byddai hyn yn cael effaith anferthol ar y dull tymor canolig o ariannu triniaeth AMD Gwlyb, ac am y rheswm hwn, hyd yma nid wyf wedi ymrwymo fy hunan i ariannu yn y dyfodol, er y bydd darpariaeth yng nghylch cynllunio cyllideb Llywodraeth Cynulliad Cymru ar gyfer fy newis dull o weithredu.

Datblygu'r gwasanaeth

Nodaf fod nifer o Fyrddau Iechyd Lleol ac Ymddiriedolaethau eisoes wedi cyrraedd sefyllfa lle maent wedi llwyddo i reoli eu rhestrau aros am driniaeth AMD Gwlyb, tra'n cynnal polisi triniaeth llygad cyntaf o fewn y capasiti cyfredol. Diolchaf iddynt am eu hymdrechion.

Rwy'n cydnabod fodd bynnag fod nifer o Wasanaethau Llygad mewn Ysbytai wedi bod yn gweithio hyd eithaf eu gallu a thu hwnt i gyflawni targedau Mynediad 2009 a bod capasiti cyfyngedig wedi bod yn y system i ddarparu'r gwasanaeth hwn. Mae absenoldeb canllawiau terfynol gan NICE wedi arwain at Fyrddau Iechyd Lleol yn mabwysiadu polisïau comisiynu gwahanol i drin AMD, yn arbennig ynghylch a ddylid trin y llygad cyntaf neu'r ail neu'r ddau.

Byddwn yn disgwyl i'r anghysondeb hwn o ran darpariaeth ddod i ben yn awr.

I'r perwyl hwn byddaf yn gofyn i swyddogion archwilio perfformiad Byrddau Iechyd Lleol yn y maes hwn yn fanwl iawn yn ystod yr wythnosau a'r misoedd i ddod wrth i'r gwasanaeth newydd ddatblygu.