Ysgrifenedig - Dyfodol Cynghorau Iechyd Cymuned (CICau) yng Nghymru yn sgil cynigion y CICau a’r Ymgynghoriad ar ddiwygio Rheoliadau Cynghorau Iechyd Cymuned 2004

Rwy’n parhau’n argyhoeddedig bod yn rhaid inni gadw’r Cynghorau Iechyd Cymuned (CICau) yng Nghymru er mwyn sicrhau bod ein sefydliadau GIG newydd a mwy o faint yn ymwybodol o farn eu cymunedau lleol am y gwasanaeth iechyd. Rwy’n cydnabod y rhan bwysig y mae CICau yn ei chwarae, ac yn ymwybodol o’r problemau ariannol maen nhw’n eu hwynebu. Yn sgil hynny, eleni rwy’n darparu £164,000 yn ychwanegol i’r CICau er mwyn caniatáu iddynt gyflawni eu swyddogaethau. Yn ogystal â hynny, fel rhan o brosiect Gweithio i Wella/Gwneud Iawn am Gamweddau'r GIG, fy mwriad yw darparu £195,000 yn ychwanegol i gefnogi a datblygu’r gwasanaeth eirioli a ddarperir gan y CICau ar ran Llywodraeth y Cynulliad.

Yn y cyd-destun hwn, rwyf hefyd wedi ystyried pa drefniadau gwaith yw’r rhai mwyaf priodol ar gyfer y CICau.  Mae addasrwydd strwythur presennol y CICau ar gyfer y GIG yng Nghymru ar ei newydd wedd wedi bod yn destun cryn drafodaeth yn ystod y misoedd diwethaf, ac rwyf wedi ymgynghori yn ei gylch ddwywaith erbyn hyn.  Gwahoddais gynigion ar wahân hefyd gan y CICau eu hunain, felly rhoddwyd digon o gyfle i bawb ddweud eu dweud. 

Er mwyn inni allu symud ymlaen, mae’r amser wedi dod i weithredu mewn ffordd a fydd yn dod â’r budd mwyaf i bobl leol, yn sicrhau cydweithio effeithiol mewn partneriaeth, ac yn sicrhau bod adnoddau’n cael eu defnyddio yn y ffordd orau.  Er mwyn cyflawni hyn, rwy’n bwriadu newid strwythur presennol y CICau o 1 Ebrill 2010 ymlaen. 

Ar 30 Ionawr 2009, lansiais yr ymgynghoriad cyhoeddus cyntaf ar gynigion i ddiwygio’r CICau. Daeth yr ymgynghoriad i ben ar 24 Ebrill, a daeth 319 o ymatebion ysgrifenedig i law. Am nad oedd yr ymatebion hynny’n cynnwys unrhyw gonsensws ar ddyfodol y CICau, ysgrifennais at y CICau eu hunain ar 14 Mai i wahodd eu cynigion hwy ar sut i gydweithio yn y dyfodol. Ar 15 Mehefin 2009, lansiais ail bapur ymgynghori a oedd yn ymdrin â’r materion y cytunwyd arnynt, yn fras, yn ystod yr ymgynghoriad blaenorol. Daeth yr ail ymgynghoriad i ben ar 26 Gorffennaf, ac erbyn hynny roedd 15 ymateb wedi dod i law, a’r rhan fwyaf o’r rheini’n cefnogi’r newidiadau arfaethedig. 

Daeth cynigion y CICau, y gofynnais amdanynt mewn llythyr dyddiedig 14 Mai, i law erbyn y dyddiad cau ar 31 Gorffennaf, a byddaf yn cyhoeddi’r ymatebion hyn ar wefan Llywodraeth Cynulliad Cymru.  Fodd bynnag, roeddwn yn siomedig nad oedd y rhan fwyaf o’r CICau wedi dod i gytundeb a’u bod wedi anfon eu hymatebion ataf ar wahân.  Mae’r diffyg consensws hwn yn achosi pryder imi ar gyfer y dyfodol, a hynny mewn perthynas â threfniadau gwaith rhwng y CICau eu hunain a rhwng y CICau a’r GIG.

Ar ôl ystyried y sefyllfa, fy mwriad erbyn hyn yw ailstrwythuro’r CICau yng Nghymru er mwyn sicrhau cydweithio mwy effeithiol mewn partneriaethau ac i ddod â’r budd mwyaf posibl i bobl leol.   O 1 Ebrill 2010, rwy’n bwriadu dileu dau ar bymtheg o’r pedwar ar bymtheg CIC presennol a chreu chwe CIC newydd, un ym mhob un o ardaloedd y Byrddau Iechyd Lleol newydd.  Cefnogir y rhain gan un tîm gweinyddol integredig.  Ni fydd y trefniadau hyn yn gymwys i Bowys, lle bydd y ddau CIC presennol ar gyfer Brycheiniog a Maesyfed ac ar gyfer Maldwyn yn parhau am y tro. 

Ar ôl gwrando ar y pryderon ynghylch creu Cymdeithasau Ardal, a fynegwyd yn ystod yr ymgynghoriad cyhoeddus cyntaf, fy mwriad yw i bob un o’r CICau newydd fod â Phwyllgorau Lleol. Bydd aelodau’r rhain yn aelodau llawn o’r CIC.  Bydd gan bob Pwyllgor Lleol ddeuddeg aelod, a bydd ffiniau pob Pwyllgor Lleol yn gydffiniol â’r Awdurdod Lleol cyfatebol.  Rwyf hefyd yn bwriadu i bob CIC fod â Phwyllgor Gweithredol i benderfynu sut i fynd ati i gyflawni swyddogaethau’r CIC.

Bydd Bwrdd CICau Cymru’n parhau, ond bydd yn cael ei wneud yn llai o faint er mwyn iddo fod yn fwy hyblyg.  Bydd Cyfarwyddwr y Bwrdd yn dod yn aelod llawn er mwyn iddi allu cyfrannu i raddau mwy mewn penderfyniadau.  

Fy mwriad yw cynnal ymgynghoriad arall byrrach ar y cynigion hyn, a byddaf yn cyhoeddi’r dogfennau ymgynghori a’r ddeddfwriaeth ddrafft maes o law.