Skip to content

Datganiad Llafar - Gwasanaethau Cymdeithasol Plant yn Abertawe

Dolenni perthnasol

Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Gwenda Thomas, y Dirprwy Weinidog dros Wasanaethau Cymdeithasol

Hoffwn wneud datganiad am wasanaethau cymdeithasol plant yn Abertawe.

 

Bydd Aelodau'r Cynulliad yn cofio imi gyhoeddi yn 2009 nad oedd Cyngor Dinas a Sir Abertawe yn cyflawni ei ddyletswyddau o dan Ddeddf Plant 2004, nad oedd ganddo esgus rhesymol dros hynny, ac imi wneud gorchymyn i'r perwyl hwnnw. Er 2009, yr wyf wedi rhoi gwybod i'r Aelodau am ddatblygiadau ac am ganfyddiadau arolygiadau a gynhaliwyd gan Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru. Yn gynharach eleni, llwyddais i adrodd fod AGGCC wedi dweud wrthyf fod egin gleision adferiad i'w gweld. Yr oedd tystiolaeth o gynnydd ac arferion da, a'r rheini'n cynnwys arweiniad, gwaith staff y rheng flaen, ac ymrwymiad i ddarparu adnoddau er mwyn i'r rheng flaen ymdopi â'r gofynion cynyddol a wynebid gan wasanaethau cymdeithasol plant. Serch hynny, yr oedd anghysondeb o hyd o ran y gwasanaethau a ddarperid a phryder ynglŷn ag a fyddai modd cynnal y gwelliant. Yn sgil hyn, dywedais fy mod yn credu'n gryf mai'r ffordd o sicrhau'r budd gorau i blant Abertawe fyddai cadw'r gorchymyn a wneuthum ar waith. Dywedais y byddai'r prif arolygydd yn ailystyried y sefyllfa ym mis Medi ac yn cyflwyno adroddiad imi am y cynnydd. Cyhoeddwyd adroddiad AGGCC heddiw.

 

Yr oedd y gorchymyn a wneuthum yn datgan nad oedd Dinas a Sir Abertawe yn cyflawni ei ddyletswyddau statudol, ac nad oedd ganddo esgus rhesymol dros hynny. Mae adroddiad AGGCC yn dangos gwelliant sylweddol, ac mae'r prif arolygydd yn dweud wrthyf fod y ffactorau a'm harweiniodd i benderfynu datgan nad oedd yr awdurdod yn cyflawni ei ddyletswyddau statudol ac nad oedd ganddo esgus rhesymol dros hynny, wedi cael sylw ac nad ydynt i'w gweld rhagor. Serch hynny, nid yw hyn yn golygu nad oes gofyn gwella eto. Mae gwaith AGGCC yn dangos meysydd lle y mae angen i'r awdurdod wella'i ymarfer a'i berfformiad eto, ac mae'n bwysig iddo barhau i ganolbwyntio'i sylw ar y rhain.

 

Yr wyf hefyd wedi cael adborth cadarnhaol gan y bwrdd ymyrryd a sefydlwyd i roi cymorth craffu i'r cyngor. Ym marn y bwrdd hwnnw, mae Abertawe wedi teithio cryn bellter ers gwneud y gorchymyn. Mae'r daith honno wedi bod yn daith ddysgu go iawn, a barn y bwrdd yw, er y bydd sicrhau bod pethau'n cael eu gwneud yn iawn bob dydd yn dal yn dasg ddi-baid ac anodd, bod gwir ymdeimlad o fomentwm a blaenoriaeth i'w weld yng nghyswllt gwasanaethau plant yn Abertawe. Yng ngoleuni tystiolaeth AGGCC a barn y bwrdd ymyrryd, yr wyf yn falch o ddweud imi gasglu y dylid diddymu'r gorchymyn.  

 

Yr wyf am gofnodi fy niolch i'r bwrdd ymyrryd ac i'r arolygiaeth am eu gwaith yn ystod y 18 mis diwethaf. Un elfen hanfodol o'r canlyniad llwyddiannus oedd parodrwydd aelodau'r bwrdd, o dan gadeiryddiaeth Ei Anrhydedd y Barnwr Graham Jones, i roi eu sgiliau a'u profiad ar waith i gynorthwyo'r awdurdod i drawsnewid eu gwasanaeth. Gwn hefyd am y baich ychwanegol y mae'r arolygiadau a darparu cymorth wedi'i roi ar ysgwyddau'r arolygiaeth.  

 

Yr wyf am sôn yn benodol am y gwaith trawsbleidiol rhagorol sydd wedi'i wneud gan y bwrdd goruchwylio a chraffu ar wasanaethau plant a theuluoedd, a hwnnw'n cynnwys y Cynghorwyr Mark Child, Paxton Hood-Williams a Nick Tregoning. Mae'r ffaith bod aelodau o bob plaid wedi gallu rhoi gwleidyddiaeth o'r neilltu er budd gorau plant Abertawe i'w gymeradwyo. Mae rôl aelodau etholedig fel rhieni corfforaethol o'r pwys mwyaf a rhaid rhoi'r flaenoriaeth bennaf iddi. Dim ond wrth greu gwir bartneriaeth y gellir gwireddu'r flaenoriaeth honno. Felly, yr wyf yn croesawu'r consensws trawsbleidiol a sefydlwyd yn Abertawe. Credaf fod gwersi y gallem ninnau ac awdurdodau eraill eu dysgu o'r ffordd y mae'r pleidiau wedi cyd-dynnu er mwyn sicrhau stiwardiaeth wleidyddol effeithiol.

 

Bydd angen i Abertawe gynnal y gwelliannau hyn a bydd angen tipyn o amser  iddo wneud hynny. Mae systemau ac adnoddau ar waith bellach ac mae angen i hynny barhau. Mae'r un peth yn wir am y consensws gwleidyddol y llwyddwyd i'w greu. Mae sawl her yn eu hwynebu, a bydd hynny'n wir am bob awdurdod yn yr hinsawdd bresennol. Mae nifer eithriadol o fawr o blant yn Abertawe sy'n derbyn gofal ac mae pobl bod y galw am wasanaethau'n anghynaliadwy. Yn y cyfnod hwn, mae'n hollbwysig inni gydweithio mewn partneriaeth i rannu'r hyn a ddysgir ac i archwilio dulliau eraill o weithio. Mae taith Abertawe wedi bod yn un anodd, ac mae angen i'r awdurdod yn awr goleddu'r hyn a ddysgwyd ar y daith honno, atgyfnerthu'r gwelliannau ac achub ar y cyfle i rannu'r hyn a ddysgwyd gydag awdurdodau eraill. Nid adeg iddo orffwys ar ei rwyfau yw hon; fel sydd bob tro'n wir, mae llawer o waith i'w wneud eto wrth fynd ar drywydd ymarfer rhagorol.

 

Fel y gwyddoch, yr wyf yn credu'n gryf yn y model partneriaeth ac y dylai gwasanaethau cymdeithasol, addysg, iechyd, yr heddlu ac eraill gydweithio i sicrhau gwasanaethau effeithiol a diogel i blant. Un o'r camau pwysig yr wyf wedi'u cymryd i gefnogi'r gred hon yw deddfu ar gyfer sefydlu timau amlddisgyblaeth i fwrw ymlaen â'n polisi ar gyfer gwasanaethau cymorth integredig i deuluoedd. Yr wyf wedi cael llythyr gan gyfarwyddwr gwasanaethau cymdeithasol Abertawe'n dweud y byddai'n wirioneddol fuddiol petai Gwasanaethau Plant a Theuluoedd a phartneriaid yn awr yn gallu bod yn rhan o'r datblygiadau sydd ar y gweill ym maes gwasanaethau cymorth integredig i deuluoedd.

 

Mae'r bwrdd ymyrryd yn cefnogi'r farn hon. Credaf fod cyfle inni adeiladu ar y gwaith rhagorol sydd wedi'i wneud a bod y rheolaeth broffesiynol sydd wrth wraidd gwasanaethau cymdeithasol plant yn golygu bod Abertawe mewn sefyllfa dda i gyfrannu fel arloeswr. Byddai tîm gwasanaethau cymorth integredig i deuluoedd yn ategu'r newidiadau sydd wedi'u cyflwyno ac yn gymorth iddynt fwrw gwreiddiau. Felly, yr wyf wedi gofyn i swyddogion fy nghynghori ynglŷn â hyn.

 

I gloi, yr wyf am ddiolch i'r staff yn Abertawe am eu hymroddiad a'u proffesiynoldeb. Heb eu hymroddiad hwy, ni fuasai'n bosibl sicrhau'r trawsnewid hwn, ac ni fydd modd ei gynnal ychwaith. Yr wyf wedi fy argyhoeddi o hyd bod y penderfyniad i ddefnyddio ein pwerau statudol, a'r penderfyniad i ddiddymu'r gorchymyn heddiw, er budd gorau plant Abertawe.