Skip to content

Yr Ymchwiliad

Yr Ymchwiliad

Sefydlwyd yr Ymchwiliad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar ôl adroddiad gan grwp traws-bleidiol o Aelodau Cynulliad. Sefydlwyd yr Ymchwiliad o dan Ddeddf Ymchwiliadau 2005.

Penodwyd yr Athro Hugh Pennington yn Gadeirydd yr Ymchwiliad a ffurfiwyd Tîm yr Ymchwiliad i’w gefnogi.

Mae gwybodaeth am yr Athro Pennington ar gael yma.

Mae gwybodaeth am Dîm yr Ymchwiliad ar gael yma.

Deddf Ymchwiliadau 2005

Mae Deddf Ymchwiliadau 2005 yn galluogi cynnal ymchwiliad cyhoeddus lle mae digwyddiadau wedi achosi, neu yn debygol o fedru achosi, pryder i’r cyhoedd neu os oes pryder cyhoeddus y gallai rhywbeth neilltuol fod wedi digwydd. Mae’r Ddeddf yn esbonio cyfansoddiad ymchwiliad a materion yn ymwneud â’i gynnal.

Mae Deddf Ymchwiliadau 2005 wedi disodli dros ddeg ar hugain o wahanol ddarnau o ddeddfwriaeth yn ymwneud ag ymchwiliadau. Yr ymchwiliad hwn oedd y cyntaf yn y DU i’w sefydlu’n gyfangwbl o dan y Ddeddf hon.

Pwrpas Ymchwiliad

Pwrpas ymchwiliad cyhoeddus yw i ymchwilio’n drwyadl i’r materion dan sylw er mwyn canfod y ffeithiau a darganfod beth ddigwyddodd. Lle bo angen, bydd argymhellion yn cael eu gwneud i rwystro rhywbeth tebyg rhag digwydd eto.

Ni all ymchwiliad cyhoeddus ddyfarnu ar gyfrifoldeb sifil neu droseddol na dyfarnu iawndal. Mae’n ffordd o ganfod y ffeithiau na fyddai’n bosibl mewn achos gwrthwynebus, fel achos llys lle mae un ochr yn ennill a’r llall yn colli. Nid yw ymchwiliad cyhoeddus yn penderfynu o blaid un ochr neu’r llall ac nid yw ychwaith yn achos llys neu wrandawiad disgyblu.

Fe fydd rhai pobl â thystiolaeth i’w roi i’r Ymchwiliad ac eraill fydd â diddordeb cyfreithlon i herio’r dystiolaeth. Serch hynny, o safbwynt yr ymchwiliad does dim partïon neu ochrau.

Mae’r ymchwiliad yn dibynnu ar gydweithrediad unigolion a sefydliadau i’w gynorthwyo. Ond, roedd ganddo’r pŵer i alw tystion ac i orfodi tystion i roi tystiolaeth, naill ai yn ysgrifenedig neu ar lafar, a’u gorfodi i ddarparu unrhyw ddogfennau perthnasol.

Cyfranogwyr yn yr Ymchwiliad

Fe all yr Ymchwiliad ddynodi bod unigolyn neu sefydliad yn gyfranogwr craidd. Fel yr awgryma’r teitl mae’r Cadeirydd yn eu hystyried fel y rhai hynny sydd agosaf at y materion dan sylw yn yr Ymchwiliad.

Mae rhagor o fanylion am y cyfranogwyr craidd ar gael yma (MS word 113KB).

Annibynniaeth

Fe roddodd Llywodraeth Cynulliad Cymru arian i gynnal yr Ymchwiliad ond roedd yr Ymchwiliad yn annibynnol o Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac o Lywodraeth y Cynulliad. Yr Athro Hugh Pennington yn unig oedd yn gyfrifol am weithrediad yr Ymchwiliad.