Skip to content

Diwygio ariannol a pholisi trethi

Mae trefniadau ariannu Llywodraeth Cymru yn newid.

Cyhoeddodd Llywodraeth y Deyrnas Unedig Fil Cymru ar 20 Mawrth 2014. Diben y Bil yw datganoli pwerau trethu a benthyca i Lywodraeth Cymru a Chynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae hyn yn deillio o’r ffaith fod Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi derbyn y rhan fwyaf o’r argymhellion a gyhoeddwyd yn adroddiad cyntaf Comisiwn Silk.

Nod Bil Cymru yw datganoli’r canlynol yn llawn:

  • Ardrethi annomestig (a elwir hefyd yn ‘Ardrethi Busnes’)
  • Treth dir y dreth stamp
  • Y Dreth Tirlenwi

Ardrethi annomestig fydd y cyntaf o’r trethi hyn i gael eu datganoli. Daw hynny i rym yng Nghymru o fis Ebrill 2015. Mae angen i Fil Cymru gwblhau ei daith drwy Senedd y Deyrnas Unedig ar gyfer treth dir y dreth stamp a’r dreth tirlenwi, ac Ebrill 2018 yw’r dyddiad targed ar gyfer eu cyflwyno. O’r dyddiad hwnnw, bydd fersiynau’r Deyrnas Unedig o’r trethi yn cael eu “diffodd” a bydd trethi Cymru yn cymryd eu lle ac yn dod i rym.

Drwy ddatganoli trethi i Gymru, gallwn ddatblygu system drethi sy’n symlach ac yn decach, ac sy’n cefnogi twf a swyddi. Mae’n caniatáu inni wneud penderfyniadau sy’n effeithio ar economi Cymru yng Nghymru. Mae Grŵp Cynghorol Cymru ar Drethi a Fforwm Trethi Llywodraeth Cymru wedi’u sefydlu i helpu Gweinidogion Cymru i gyflawni hyn.

Benthyca

Mae Bil Cymru yn cadarnhau y bydd Llywodraeth Cymru yn cael pwerau benthyca er mwyn buddsoddi mewn prosiectau cyfalaf o 2018.Bydd Gweinidogion yn gallu benthyca er mwyn buddsoddi mewn unrhyw faes datganoledig y maent yn gyfrifol amdano, hyd at derfyn uchaf o gyfanswm o £500 miliwn. Caniatawyd mynediad buan at bwerau benthyca er mwyn helpu i ariannu gwelliant i’r M4, os bydd y Gweinidogion yn penderfynu cwblhau prosiect o’r fath. 
Mae Bil Cymru hefyd yn cynnwys darpariaeth ar gyfer benthyca hyd at £500 miliwn i gefnogi gwariant refeniw. Bydd y pŵer hwn yn helpu i reoli unrhyw amrywiadau yn y gyllideb fydd yn digwydd o ganlyniad i ddatganoli trethi.

Pwerau ychwanegol

Bydd y Gweinidog Cyllid yn parhau i alw am bwerau ychwanegol i Gymru, fel yr oedd adroddiad Silk yn ei argymell. Mae’r pwerau hyn yn cynnwys:

  • Toll Teithwyr Awyr
  • Terfyn benthyca uwch
  • Y gallu i amrywio cyfraddau treth incwm yn annibynnol ar ei gilydd.

Mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn dal i fod yn gyfrifol am dreth dir y dreth stamp a’r Dreth Tirlenwi tan fis Ebrill 2018. Mae’n bosibl y bydd yn gwneud newidiadau iddynt cyn cyflwyno trethi ar gyfer Cymru yn eu lle.

Mae holl fanylion Bil Cymru a’r Papur Gorchymyn sy’n ei ategu i’w gweld ar GOV.UK (dolen allanol).

Lawrlwytho Dogfen

PDF   Grymuso a Chyfrifoldeb: Pwerau Ariannol i Gryfhau Cymru (Maint ffeil: 2MB)