Skip to content

Cwestiynau Cyffredin

Atebion i gwestiynau cyffredin ar y refferendwm ar bwerau deddfu Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Pa bynciau fydd y Cynulliad yn gallu pasio cyfreithiau yn eu cylch o hyn ymlaen? Sut y mae hyn yn wahanol i'r drefn flaenorol?

Mae'r pynciau y gall y Cynulliad Cenedlaethol basio cyfreithiau yn eu cylch wedi eu rhestru yn Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006. Mae'r pynciau yn rhai bras. Er enghraifft, bydd y Cynulliad bellach yn gallu deddfu ar ddatblygu economaidd ac adfywio, ac ar bron i bob mater sy'n ymwneud â'r Gymraeg yn hytrach nid dim ond rhai ohonynt, fel y sefyllfa cyn y refferendwm.

A fydd gan Lywodraeth y DU unrhyw lais yn y dyfodol ar ddeddfu mewn meysydd datganoledig?

Gall y Cynulliad wneud cyfreithiau ar bob mater yn yr 20 maes pwnc y mae Llywodraeth y Cynulliad yn gyfrifol amdanynt, heb orfod cael cytundeb Senedd y DU.  Mae'r meysydd yn cynnwys amaethyddiaeth; addysg; yr amgylchedd; iechyd; tai a llywodraeth leol.

Pa fath o gyfreithiau fydd y Cynulliad yn eu gwneud?

Mater i'r Cynulliad fydd hynny, a'r hyn y bydd Aelodau'r Cynulliad yn penderfynu ei gymeradwyo. Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru yn amlinellu ei chynigion ar gyfer Biliau newydd y Cynulliad maes o law.

Pwy fydd yn cael cyflwyno deddfwriaeth ar gyfer Cymru?

Bydd Gweinidogion Cymru, yn gweithredu ar ran Llywodraeth y Cynulliad, ac Aelodau unigol o'r Cynulliad, yn gweithredu ar eu rhan eu hunain ac ar ran Pwyllgorau'r Cynulliad, yn gallu cyflwyno deddfwriaeth ddrafft sy'n cydymffurfio â'r Rheolau Sefydlog. (Mae hyn yn debyg i system y DU, lle gall y Llywodraeth neu aelodau preifat gyflwyno Biliau).

Pryd bydd y Cynulliad yn gallu ystyried Biliau’r Cynulliad?

Bydd modd i'r Cynulliad newydd a gaiff ei ethol ym mis Mai y pŵer i ystyried Biliau'r Cynulliad o’r cychwyn cyntaf – ond bydd angen i’r Biliau gael eu drafftio’n gyntaf.

A fydd Deddfau'r Cynulliad yn costio mwy?

Ni fydd unrhyw oblygiadau o ran cost i'r Cynulliad nac i Lywodraeth Cynulliad Cymru, o symud at Ddeddfau'r Cynulliad. Bydd yr amser a’r arbenigedd a fu gynt yn mynd ar Orchmynion Cymhwysedd Deddfwriaethol a Mesurau'r Cynulliad bellach ar gael ar gyfer Biliau'r Cynulliad.

Sut bydd y broses newydd yn gweithio?

Bydd y broses newydd ar gyfer Deddfau'r Cynulliad yn cael ei hegluro yn Rheolau Sefydlog y Cynulliad, sy'n nodi sut yr ymdrinnir â busnes y Cynulliad.

Beth yw'r gwahaniaeth rhwng Deddf y Cynulliad a Mesur y Cynulliad?

Gall y ddau wneud unrhyw beth y gall Deddf Senedd y DU ei wneud, cyhyd â bod hynny mewn maes sydd wedi'i ddatganoli. Rhaid i Fesurau a Deddfau'r Cynulliad gael eu pasio gan y Cynulliad. Gall Deddf y Cynulliad gael ei gwneud mewn amrywiaeth ehangach o bynciau na Mesur y Cynulliad, ac nid oes angen cymeradwyaeth y Senedd ymlaen llaw er mwyn i'r pŵer deddfwriaethol angenrheidiol gael ei roi i'r Cynulliad drwy gyfrwng Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol.

Beth yw'r gwahaniaeth rhwng Bil y Cynulliad a Deddf y Cynulliad?

Cyfraith ddrafft yw Bil y Cynulliad. Unwaith y mae Bil y Cynulliad wedi'i phasio gan y Cynulliad ac wedi cael Cydsyniad Brenhinol, daw'n Ddeddf y Cynulliad.

Fydd ASau Cymru a Llywodraeth y DU yn dal i allu gwneud cyfreithiau i Gymru?

Byddant.  Dim ond Senedd y DU fydd yn gallu gwneud cyfreithiau mewn meysydd nad ydynt wedi'u datganoli, fel amddiffyn a mewnfudo. Ni fydd Senedd y DU yn gwneud cyfreithiau ar gyfer Cymru ar bynciau lle mae gan y Cynulliad bwerau ynddynt, heb gael caniatâd y Cynulliad i wneud hynny.