Newyddion trwy RSS
Derbyniwch ein cylchlythyr
Busnes a'r economi
Plant a phobl ifanc
Diwylliant a chwaraeon
Addysg a sgiliau
Yr amgylchedd a chefn gwlad
Cydraddoldeb ac amrywiaeth
Iechyd a gofal cymdeithasol
Tai a chymunedau
Gwella gwasanaethau cyhoeddus
Rhyngwladol
Llywodraeth leol
Pobl hŷn
Cynllunio
Cyfiawnder cymdeithasol
Ystadegau
Datblygu cynaliadwy
Twristiaeth
Trafnidiaeth
Y Gymraeg
Yn dod i ben yn fuan (6)
Ychwanegwyd yn ddiweddar (10)
Yn ei araith fawr gyntaf ar y mater y tu allan i Gymru, bydd y Prif Weinidog yn gofyn sut dylid llywodraethu gwahanol diriogaethau’r DU, a sut gysylltiadau ddylai fod rhwng eu llywodraethau a’u deddfwrfeydd yn y DU UK.
Bydd yn gwrthod annibyniaeth i Gymru drwy amlinellu’i weledigaeth o Deyrnas Unedig sy’n wleidyddol amrywiol, yn llac, ac yn cyfuno sawl canolfan o atebolrwydd gwleidyddol. Bydd yn datgan bod angen ail-lunio’r berthynas rhwng y cenhedloedd datganoledig a Llywodraeth y DU.
Bydd yn galw am greu Confensiwn Cyfansoddiadol i greu cytundeb cyfansoddiadol newydd ar gyfer y DU sy’n gweddu i’r unfed ganrif ar hugain.
Bydd Carwyn Jones yn dweud:
“Datganoli yw ewyllys pobl Cymru. Yn yr un modd â mwyafrif helaeth pobl Cymru, nid oes gennyf ddiddordeb mewn annibyniaeth i Gymru.
“Er mai mater i bobl yr Alban yw dyfodol cyfansoddiadol yr Alban, byddai Cymru’n difaru’n fawr pe bai’r Alban yn dewis annibyniaeth.”
Bydd yn dadlau’r achos dros Gonfensiwn Cyfansoddiadol:
“Ni allwn ni sy’n ymrwymo i’r DU esgus, os bydd yr Alban yn mynd, bod modd i’r Undeb barhau fel ag o’r blaen ar ei ffurf lai. Felly, yn hytrach na gadael i’r digwyddiadau ddadlennu ac ymateb mewn ffordd oddefgar i’r hyn sy’n digwydd wrth iddo ddigwydd, rwy’n credu y dylai cymdeithas wleidyddol a sifil ledled y DU fod yn trafod nawr am y math o Deyrnas Unedig yr ydym am ei gweld.
“Os bydd yr Alban yn penderfynu aros yn y DU, rydyn ni’n gwybod y bydd angen addasu, hynny yw drwy roi mwy o bwerau i Senedd yr Alban. A fyddai hynny’n destun trafod i’r Alban a Llywodraeth y DU yn unig, neu a ddylai aelodau eraill y DU ddweud eu dweud? Rwy’n credu y dylai holl rannau’r DU gyfrannu at y drafodaeth honno.
“Un mantais fawr o sefydlu Confensiwn yw y bydd yn galluogi cyfraniad sy’n fwy penodol Seisnig i’r drafodaeth. Mae’r trafodaethau dros y blynyddoedd diwethaf ar faterion cyfansoddiadol yn y DU wedi bod yn ymwneud yn bennaf, efallai’n anghyfrannol, â llywodraethu’r Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon. Nid yw llais Lloegr wedi cael ei glywed yn iawn eto. Mae’n drueni i mi nad oes digon o gyfraniad wedi bod gan Loegr hyd yn hyn, ac mae angen i ni ddod o hyd i ffordd o unioni’r cam hwn.”
