Skip to content

Pobl yng Nghymru yn byw’n hirach, ond dewis ffyrdd afiach o fyw ac anghysonderau iechyd yn parhau

Mae pobl yng Nghymru yn byw bywydau hirach ac iachach, ac mae disgwyliad oes dynion yn dal i fyny â disgwyliad oes menywod. Dyna neges Dr Tony Jewell, meddyg mwyaf blaenllaw Cymru, wrth lansio ei adroddiad blynyddol heddiw.
Dydd Mawrth 10 Gorffennaf 2012

Mae gostyngiad yn y gyfradd marwolaeth oherwydd clefydau cardiofasgwlaidd, a lleihad yn y cyfraddau smygu ymysg plant ac oedolion, wedi cyfrannu at welliant yn iechyd pobl yng Nghymru, a’u disgwyliad oes.

Lansiodd Prif Swyddog Meddygol Cymru ei adroddiad blynyddol olaf gyda newyddion da am y cynnydd mewn disgwyliad oes.

"Mae disgwyliad oes wedi bod yn codi dros y ddau ddegawd diwethaf. Mae disgwyliad oes dynion wedi codi i 77.6 mlwydd oed, gan leihau’r bwlch sydd rhyngddo â disgwyliad oes menywod (81.8 mlwydd oed), ac mae hyn yn welliant mawr.

"Mae’r cyfraddau smygu ymysg dynion wedi gostwng yn sylweddol ers y saithdegau. Yn hanesyddol, roedd dynion yn fwy tebygol o smygu na menywod, ond mae cyfraddau smygu ymysg dynion wedi bod yn gostwng dros gyfnod hirach. Fodd bynnag, mae’r peryglon i iechyd oherwydd smygu yn dal yn broblem ymhlith dynion a menywod fel ei gilydd, ac mae cyfraddau marwolaeth oherwydd canser yr ysgyfaint ymysg menywod wedi codi dros y deng mlynedd diwethaf.

"Mae saith deg y cant o smygwyr yng Nghymru eisiau rhoi’r gorau iddi, ac mae’r ffigyrau yma’n dangos bod ein gweledigaeth i gael cymdeithas ddi-fwg yng Nghymru yn iawn.

"Mae ffactorau eraill sy’n gysylltiedig â ffordd o fyw yn parhau i fygwth iechyd yn y tymor hir: sef lefelau isel o ymarfer corff, yfed mwy na’r unedau o alcohol a argymhellir bob wythnos, ac arferion bwyta afiach. Clefydau’n ymwneud â chylchrediad a chanser yw’r ddau brif achos o farwolaeth yng Nghymru o hyd."

Mae’r adroddiad yn datgan bod disgwyliad oes wedi codi ar raddfa arafach yn y cymunedau mwyaf difreintiedig, er bod iechyd yn gyffredinol yn gwella yng Nghymru.

Meddai Dr Jewell:

"Mae’r blwch i’w weld fwyaf mewn marwolaethau sy’n gysylltiedig ag alcohol; mae’r cyfraddau dair gwaith a hanner yn uwch ymysg dynion yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig, a mwy na dwywaith yn uwch ymysg menywod. Felly hefyd gyda marwolaethau oherwydd clefydau anadlol a smygu, mae’r cyfraddau yn yr poblogaethau mwyaf difreintiedig fwy na dwywaith y rhai yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig.

"Mae hyn i’w weld yng Nghaerdydd, 71.5 mlwydd oed yw disgwyliad oes dynion yn Grangetown, ond yn Ninas Powys, gam a naid ar y trên o’r fan honno, gall dynion ddisgwyl byw hyd at 81.8 mlwydd oed.

"I fynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd, mae angen ymwneud â phob agwedd ar bolisi’r llywodraeth, a buddsoddi yn ein plant, yn enwedig y rhai mwyaf difreintiedig. Mae’r rhaglen Dechrau’n Deg yn canolbwyntio ar roi dechrau iach i blant o ardaloedd difreintiedig, gan gynyddu’r gefnogaeth i rieni, a hybu iaith a datblygiad plant.

"Rydym yn gweld gwelliannau. Mae’r cyfraddau smygu ymysg pobl ifanc yn mynd i lawr, ac mae cyfraddau beichiogrwydd ymysg pobl ifanc yn eu harddegau yn parhau i fynd i lawr, gan gyrraedd y cyfraddau isaf ers deunaw mlynedd. Y rheswm pennaf am hyn yw cydweithio da rhwng y GIG, awdurdodau addysg ac awdurdodau lleol wrth sicrhau darpariaeth ym maes iechyd rhywiol. Mae beichiogrwydd ymysg pobl ifanc yn eu harddegau cynnar yn gysylltiedig â chanlyniadau gwael ar gyfer y fam a’r baban, felly mae hyn yn beth calonogol.

"Mae gwasanaethau iechyd yn gallu gwneud gwahaniaeth mawr, ac mae mynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd yn golygu mynd i’r afael â’r hyn a elwir yn ‘ddeddf gofal gwrthgyfartal’ (inverse care law), pan nad yw gwasanaethau meddygol da yn wastad ar gael yn hawdd i’r rhai sydd eu hangen fwyaf.

"Mae’r GIG yng Nghymru yn system gofal iechyd integredig, sy’n canolbwyntio ar driniaethau ataliol a gofal. Yn y tymor hir, dylai’r newidiadau yma gyfrannu wrthdroi’r ‘ddeddf gofal gwrthgyfartal’.

"Mae gwella iechyd y cyhoedd yn golygu gwneud ymrwymiad parhaol i wneud newidiadau tymor hir; ac wrth imi ystyried fy adroddiad olaf fel Prif Swyddog Meddygol, rwy’n falch o’r hyn y llwyddon ni i’w wneud. Mae mwy eto i’w wneud i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd ac i’w gwneud yn haws i bobl wneud dewisiadau iach, ac rwy’n gwybod y bydd hyn yn parhau ymhob adran o Lywodraeth Cymru."

Meddai Lesley Griffiths, y Gweinidog Iechyd:

"Rwy’n croesawu’r adroddiad yma gan y Prif Swyddog Meddygol, sydd wedi cyflawni cymaint yn ystod ei chwe mlynedd yn y swydd.

"Yn ogystal â mynd i’r afael â phroblemau iechyd, mae gan y GIG ran i’w chwarae yn eu hatal. Mae hyn yn golygu gweithio gydag ysgolion i hybu bwyta’n iach a darparu fitaminau fel rhan o Cychwyn Iach. Byddwn yn cyflwyno gwiriadau iechyd i bobl dros hanner cant er mwyn rhoi cymorth i bobl gymryd mwy o gyfrifoldeb am eu hiechyd eu hunain.

"Mae meddygon teulu yn fynedfa i’r GIG, a thrwy ei gwneud yn haws i gael gafael arnyn nhw, gellir ceisio mynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd, atal afiechydon a’u trin, a hybu dewisiadau iach. Rydyn ni eisoes wedi cynyddu nifer y meddygfeydd sydd ar agor yn ystod yr oriau craidd, sef rhwng 8.00 am a 6.30 pm, ac o’r flwyddyn nesaf ymlaen byddwn yn gweithio tuag at gael rhagor o welliannau.

"Trwy Gynllun Gweithredu Cymru ar Reoli Tybaco rydym yn parhau i geisio lleihau cyfraddau smygu, gyda’r nod yn y pen draw o gael Cymru sy’n ddi-fwg. Hoffwn ddiolch i Dr Jewell am ei ymroddiad wrth fynd i’r afael â smygu. Rwy’n edrych ymlaen at gydweithio â’i olynydd i symud i gyfeiriad Cymru sy’n ddi-fwg."

 

Rhannu

Delicious
Delicious
Digg
Digg
reddit
reddit
Facebook
Facebook
 
Ynglyn a nodi tudalennau cymdeithasol

Perthnasol

Tagiau

Iechyd a gofal cymdeithasol 10 Gorffennaf 2012 Programme for Government - Healthcare Y Canolbarth Y Gogledd Y De-ddwyrain Y De-orllewin
 
 

???newsroom.rightcol.newsby??? ???newsroom.rightcol.newsby.region???

???newsroom.rightcol.newsby??? ???newsroom.rightcol.newsby.date???

 
Hydref 2014
???newsroom.rightcol.newsby.date.monday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.tuesday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.wednesday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.thursday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.friday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.saturday.min??? ???newsroom.rightcol.newsby.date.sunday.min???
<< Med    
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
???newsroom.rightcol.channels.followuson???