Tai yn ‘hanfodol’ i wireddu ein nod, medd Huw Lewis wrth lansio’r Papur Gwyn

Nod y camau gweithredu sydd yn Papur Gwyn yw mynd i’r afael â’r problemau yn y sector tai drwy fwrw golwg eang ar y system gyfan yn hytrach nag ymdrin â thai mewn modd tameidiog fel y gwnaed yn y gorffennol gyda’r sylw yn cael ei roi ar dai cymdeithasol traddodiadol yn bennaf.

Daw’r Papur Gwyn ar frig y targedau clir a heriol a gyhoeddwyd wythnos diwethaf er mwyn sicrhau bod o leiaf 12,500 mwy o gartrefi ar gael drwy adeiladu tai fforddiadwy newydd a sicrhau bod eiddo gwag yn cael eu defnyddio unwaith eto.

Dywedodd y Gweinidogm,

“Mae’n golygu llawer mwy na sicrhau bod gan bawb do uwch eu pen. Mae problemau’n ymwneud â thai yn effeithio ar iechyd a lles pobl yn ogystal â’u gallu i ddod o hyd i swydd a’i chadw. Yn achos plant, dyma’r sylfaen ar gyfer gweddill eu hoes. Yn gryno, mae tai yn rhan hanfodol o’r gwaith o gyflawni nifer o’n nodau fel Llywodraeth flaengar.

“Mae’r Papur Gwyn yn adlewyrchu ein hymrwymiad cadarn i gydraddoldeb a chyfiawnder cymdeithasol a’n hawydd i wneud yr hyn allwn ni i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion o ran tai. Byddwn yn uchelgeisiol, byddwn yn arloesol a byddwn yn cydweithio i sicrhau gwir newid i leihau tlodi, mynd i’r afael â’r anghydraddoldebau sy’n bodoli rhwng rhai o’n cymunedau, datblygu sgiliau a chynyddu swyddi, mynd i’r afael â’r newid yn yr hinsawdd a helpu i wella iechyd a lles pobl.

“Edrychaf ymlaen at weithio ar draws y Llywodraeth, gyda phob plaid wleidyddol a’r rhanddeiliaid oll er mwyn gwireddu’r cynigion hyn a chyflawni ein nod cytûn o wneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl."

Mae ein hymrwymiad i ddarparu tai cymdeithasol yn gadarn o hyd ond rydym hefyd yn datblygu dulliau mwy cynhwysfawr o lawer sy’n seiliedig ar ffyrdd newydd ac arloesol o helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion am dai a ffyrdd newydd o ariannu hyn oll. Mae hyn yn cynnwys rhoi mwy o bwyslais ar dai cydweithredol sy’n gweddu’n dda â hanes cymdeithasol grymus Cymru.

Golyga ymateb i rai o’r heriau fod angen cyflwyno deddfwriaeth newydd ond ceir yn y Papur Gwyn raglen gynhwysfawr o gamau eraill y byddwn yn eu cymryd i helpu pobl i ddiwallu eu hanghenion o ran tai.

Eir ati yn y Papur Gwyn i nodi fy nghynigion sy’n cynnwys:

• Cryfhau rôl statudol awdurdodau lleol i ganfod yr anghenion o ran tai a mynd i’r afael â’r anghenion hynny yn lleol,
• Mynd i’r afael â gwastraff ac effaith andwyol eiddo gwag drwy roi pŵer disgresiwn i’r awdurdodau lleol godi cyfradd uwch o dreth gyngor ar adeiladau sydd wedi bod yn wag ers dros flwyddyn,
• Hoelio mwy o sylw ar fynd i’r afael â chartrefi gwag drwy’r rhaglen genedlaethol “Troi Tai’n Gartrefi” a rhaglenni eraill,
• Tynnu’n ôl o system Cymhorthdal y Cyfrif Refeniw Tai ar ôl i’r trafodaethau gyda Thrysorlys Ei Mawrhydi ddod i ben,
• Cydweithio rhanbarthol effeithiol ar swyddogaethau a gwasanaethau tai, gan gynnwys y rhaglen Cefnogi Pobl,
• Gwella’r amodau ar gyfer unigolion a theuluoedd sy’n rhentu eu cartrefi gan landlordiaid preifat drwy wella arferion landlordiaid, asiantaethau gosod ac asiantaethau rheoli. Bydd landlordiaid da o fewn y sector preifat yn elwa ar y newidiadau hyn am na fydd yn caniatáu i arferion gwael barhau.

Er mwyn helpu pobl i ddod o hyd i gartrefi sy’n addas i’w hanghenion ar wahanol adegau yn ystod eu hoes ac wrth i’w hamgylchiadau newid, mae angen i ni ei gwneud hi’n haws iddynt symud rhwng gwahanol fathau o denantiaethau a landlordiaid. Mae’r gyfraith dai bresennol yn fanwl ac yn gymhleth a rhaid mynd i’r afael â hyn drwy ymgynghori â phawb sy’n ymwneud â’r sector tai, a chyda’r tenantiaid yn arbennig.  Bwriad y Gweinidog felly yw mynd ati i gyflwyno rhaglen i ddiwygio tenantiaethau, drwy gyfrwng Bil ar wahân, yn ystod oes y Cynulliad hwn.

Aeth y Gweinidog yn ei flaen i ddweud,

“Mae’r £5 miliwn a neilltuwyd ar gyfer ein menter i ailddefnyddio eiddo gwag yn dangos ein bod yn ymrwymedig i sicrhau y bydd tai yn flaenoriaeth yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod er gwaethaf setliadau cyllidol anodd. Prawf pellach o’r ymrwymiad hwn yw y gallaf gyhoeddi heddiw y bydd cyllid ychwanegol yn cael eu neilltuo er mwyn cefnogi Bond Tai Cymru a lefelau uwch o fuddsoddi yn y fenter ar gyfer eiddo gwag.

“Nod y rhaglen yw gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl a chymunedau.
Mae’n golygu llawer mwy na sicrhau bod gan bawb do uwch eu pen.”

Mae’r Papur Gwyn yn agored i’r cyhoedd ymgynghori yn ei gylch hyd at 17 Awst 2012 gyda’r nod o gyflwyno’r Bil yn yr hydref 2013.