Mae Llywodraeth y Cynulliad yn ymgynghori ar gynigion newydd sy’n nodi sut y dylid cynnwys yr iaith Gymraeg yn y broses gynllunio leol, mewn ymgais i gefnogi anghenion a buddiannau’r iaith.
Mae’r polisi presennol, sydd wedi’i bennu yn Nodyn Cyngor Technegol (TAN) 20, eisoes yn cynnig canllawiau ar sut y dylai awdurdodau lleol ystyried anghenion a buddiannau’r iaith Gymraeg yn eu penderfyniadau cynllunio.
Mae’r cynigion newydd yn ychwanegu at y canllawiau presennol, ac yn annog awdurdodau lleol i ddefnyddio Asesiadau o Effaith ar Iaith. Bydd hyn yn rhan o’r broses o werthuso cynaliadwyedd sydd eisoes yn digwydd wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol.
Mae’r canllawiau diwygiedig yn cefnogi’r ymrwymiadau yn Iaith Fyw: Iaith Byw, dogfen ymgynghori ddiweddar Llywodraeth y Cynulliad ar strategaeth newydd i’r iaith Gymraeg.
Wrth drafod y cynigion, dywedodd Jane Davidson, y Gweinidog dros yr Amgylchedd a Chynllunio:
“Bydd lles yr iaith Gymraeg yn y dyfodol yn dibynnu ar nifer o bethau, yn enwedig addysg, newid demograffig, gweithgareddau cymunedol a sylfaen economaidd gadarn i gynnal cymunedau ffyniannus a chynaliadwy.
“Mae’r cynigion hyn yn sicrhau bod y system cynllunio defnydd tir yn ystyried anghenion a buddiannau’r iaith Gymraeg, a thrwy wneud hynny yn cyfrannu at ei lles."
Ychwanegodd Alun Ffred Jones, y Gweinidog Treftadaeth:
“Bydd y canllawiau newydd hyn yn cefnogi ein polisïau eraill i fodloni awydd y Llywodraeth i weld yr iaith Gymraeg yn ffynnu.
“Yn ogystal â Mesur yr Iaith Gymraeg, Iaith Fyw: A Living Language, a’n Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, bydd hyn yn ein helpu i gyflawni ein hamcanion o weld cynnydd yn nifer y bobl sy’n siarad ac yn defnyddio’r iaith.”
Mae’r cynigion yn ychwanegu at newidiadau eraill y mae Llywodraeth y Cynulliad wedi’u gwneud i’w chanllawiau cynllunio i sicrhau bod mwy o dai fforddiadwy yng Nghymru, a helpu i sicrhau dyfodol cymunedau gwledig trwy ddarparu tai a chyfleoedd gwaith lleol.
Mae’r newidiadau allweddol a gynigwyd yn cynnwys:
- Egluro rôl y Cynllun Datblygu Lleol i gefnogi’r defnydd o’r Iaith Gymraeg.
- Cyfuno’r Asesiadau Effaith ar yr Iaith Gymraeg â’r Arfarniadau o Gynaliadwyedd a’r Asesiadau Safle presennol wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol.
- Trefniadau monitro y Cynlluniau Datblygu Lleol i asesu effaith datblygiad newydd ar yr iaith Gymraeg.
- Dulliau posib o liniaru effaith datblygiad newydd ar yr iaith Gymraeg.
- Swyddogaeth yr Ardoll Seiliau Cymunedol o ran cefnogi seilwaith yr iaith Gymraeg, fel lleoedd ychwanegol mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg neu gyrsiau iaith i oedolion.
Mae’n bosib gweld Nodyn Cyngor Technegol Drafft 20 – Cynllunio a’r Iaith Gymraeg yn llawn ar wefan Llywodraeth Cynulliad Cymru.
Cynhelir yr ymgynghoriad o ddydd Llun 21 Mawrth tan 13 Mehefin 2011











