Skip to content

Achredu Amgueddfeydd

Dolenni perthnasol

I gysylltu â CyMAL
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Mae Achredu Amgueddfeydd yn dangos yr hyn y mae amgueddfa wedi’i gyflawni o ran rheoli'r amgueddfa, gofalu am gasgliadau a gwasanaethau i'r cyhoedd.

Beth yw Achredu?

Cynllun gwirfoddol ar gyfer amgueddfeydd ar draws y DU yw Achredu. Fe’i lansiwyd yn 2004 gan y Cyngor Amgueddfeydd, Llyfrgelloedd ac Archifau (MLA). Mae Cyngor Celfyddydau Lloegr (wefan allanol) (ACE)  yn rheoli’r cynllun nawr, ac fe wnaethant gyhoeddi safon ddiwygiedig ym mis Hydref 2011.

Rydym yn gweinyddu’r cynllun yng Nghymru ac mae dros 90 o amgueddfeydd wedi bod yn rhan ohono. Mae’r rhain yn amrywio o sefydliadau cenedlaethol mawr i amgueddfeydd bach, annibynnol sy’n cael eu rhedeg gan wirfoddolwyr. Mae amgueddfeydd sydd wedi’u hachredu yn hyrwyddo’n diwylliant cyfoethog ac amrywiol drwy gadw a chyflwyno arteffactau sy’n dangos lle Cymru yn y byd, yn y gorffennol ac yn y presennol.

Yn ôl y Safon Achredu mae’n ofynnol i amgueddfeydd fod yn weithgar yn eu cymunedau drwy annog pobl i fynd ati i ddysgu, deall a chymryd rhan. Mae achredu’n rhan bwysig o’r Strategaeth Amgueddfeydd yng Nghymru felly.

Beth yw manteision Achredu?

  • Cydnabyddiaeth gyhoeddus i’r ffaith bod amgueddfa’n cyrraedd safonau a gymeradwywyd mewn rhai meysydd allweddol o ran rheoli’r amgueddfa, gofalu am gasgliadau a gwasanaethau i’r cyhoedd.
  • Meithrin ymddiriedaeth ymysg rhai a allai roi gwrthrychau neu gasgliadau fod amgueddfa Achrededig yn storfa addas, mewn egwyddor.
  • Hybu ysbryd a brwdfrydedd y staff.
  • Mwy o ymwybyddiaeth o bwysigrwydd gwaith curadurol craidd wrth gynnal gwasanaethau i ddefnyddwyr.
  • Mae statws achredu yn ffactor allweddol i CyMAL wrth benderfynu sut i ddyrannu arian grant i amgueddfeydd yng Nghymru. Mae’n rhaid bod amgueddfeydd wedi’u hachredu neu mae’n rhaid eu bod wrthi’n gweithio tuag art hynny er mwyn bod yn gymwys am grantiau prosiect.
  • Cael bod yn rhan o Gynllun Sicrhau Ansawdd Atyniadau i Ymwelwyr yng Nghymru a hynny’n ddi-dâl.

Pa amgueddfeydd sy’n gymwys i’w hachredu?

Rhaid i amgueddfeydd sydd wedi’u hachredu fodloni diffiniad 1998 Cymdeithas Amgueddfeydd ynghylch amgueddfa sef (o’i gyfieithu):

‘Mae amgueddfeydd yn galluogi pobl i archwilio casgliadau i gael ysbrydoliaeth, i ddysgu ac i gael mwynhad. Sefydliadau ydynt sy’n casglu, yn diogelu ac yn cynnig mynediad i weld arteffactau ac enghreifftiau, y maent yn eu dal mewn ymddiriedolaeth ar ran cymdeithas.’

Golyga hyn fod angen i amgueddfeydd fod yn sefydliadau hirdymor sy’n cael eu rhedeg er budd pobl eraill - nid yn unig er budd pobl sydd ynghlwm wrth yr amgueddfa. Er mwyn i hyn ddigwydd, mae rhaid i amgueddfyedd:

  • gwneud popeth o fewn eu gallu i gadw a diogelu eitemau yn eu gofal
  • helpu pobl i elwa ar eu casgliadau, eu gweld a’u deall
  • bod yn ‘gyrff cyhoeddus’ - ni allant fod yn nwylo preifat ac ni chaniateir iddynt gael eu rhedeg er mantais ariannol bersonol.

Ymgeisio am statws achrededig

I ddechrau, dylai ymgeiswyr newydd lenwi’r Holiadur Cymhwysedd i gadarnhau bod eu sefydliad yn gymwys. Gallwch lawrlwytho’r ffurflen isod. Ni chaiff y ffurflen hon ei hystyried fel cais ar gyfer Achredu, ac nid ydyw ychwaith yn ardystiad gan y Pwyllgor Achredu.

Os bydd y ffurflen yn dangos bod y sefydliad yn gymwys, yna bydd yn cael y statws “Gweithio tuag at Achredu”. Caiff yr wybodaeth a  ddarperir ar y ffurflen ei hystyried yn ddilys am 12 mis. Os na dderbynnir cais am statws achrededig yn ystod yr amser hwn, byddwn yn gofyn i’r sefydliad edrych unwaith eto ar yr holiadur cymhwysedd.

Bob hyn a hyn, gofynnir i amgueddfeydd sydd wedi’u hachredu ddarparu tystiolaeth eu bod yn parhau i gydymffurfio â’r Safon Achredu, a hynny drwy broses adrodd. Fe’u gwahoddir i lenwi ffurflen adrodd ar ddyddiad a nodir ar eu cyfer yn yr amserlen. Gweler yr Amserlen isod.

I gyflwyno ffurflen adrodd neu ffurflen gais, llenwch y ffurflen briodol a’i he-bostio i CyMAL, gan nodi enw’r Amgueddfa’n glir, a hefyd nodi a yw’n ffurflen gais neu’n ffurflen adrodd. Gweler y dolenni perthnasol ar y dde i gael y manylion cyswllt.

Dylech fod yn ymwybodol fodd bynnag nad yw Llywodraeth Cymru yn cefnogi sefydlu amgueddfeydd newydd fel rheol.

Adnoddau ychwanegol

Bydd y Fframwaith cynllunio ar gyfer olyniaeth yn eich helpu ag adran 1 o’r Safon Achredu.

Dyddiadau Panel

20 Chwefror 2014
24 Ebrill 2014
5 Mehefin 2014
24 Gorffennaf 2014
18 Medi 2014
20 Tachwedd 2014