Y Clafr

Mae’r clafr yn cael ei achosi gan widdonyn (Psoroptes ovis). Mae’n cael ei drosglwyddo trwy gyswllt uniongyrchol â defaid heintiedig neu wrthrychau halogedig neu o ardaloedd lle mae defaid heintiedig wedi bod yn ddiweddar. Mae gwiddon y clafr yn byw ar groen y defaid gan achosi alergedd i’w tail. Yr adwaith alergaidd hwn sy’n achosi i’r defaid grafu.

Y Datblygiadau Diweddaraf

Y camau arfaethedig i’w cymryd i fynd i’r afael â’r clafr yng Nghymru

Mae’r Gweinidog dros Faterion Gwledig yn cytuno ar y camau arfaethedig i’w cymryd gan Lywodraeth Cymru i helpu i fynd i’r afael â’r clafr yng Nghymru. Mae’r rhain wedi’u blaenoriaethu yn gamau i’w cymryd yn y tymor byr, y tymor canolig neu’r tymor hir. Mae’r camau tymor byr i ganolig yn cynnwys, er enghraifft:

• darparu canllawiau penodol i’r Awdurdodau Lleol ar orfodi Gorchymyn y Clafr 1997;
• llunio taflen hyfforddi ar ddiagnosis;
• adolygu’r wybodaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei darparu ar hyn o bry am y clafr; a
• chodi ymwybyddiaeth yn gyffredinol.

Mae’r camau tymor hir yn canolbwyntio ar yr angen i roi mwy o ystyriaeth i newid y ddeddfwriaeth. Roedd yn amlwg o’r gweithdai fod safbwyntiau’n amrywio. Felly bydd gwaith yn cael ei wneud i gasglu mwy o dystiolaeth o ran nifer yr achosion o’r clafr sydd wedi’u cadarnhau yng Nghymru a monitro effaith rhoi Blaenoriaeth Genedlaethol i’r clafr yng Nghytundebau Fframwaith yr Awdurdodau Lleol.

Gweithdai ymgynghori ar y Clafr

Ym mis Tachwedd 2008, cytunodd y Gweinidog dros Faterion Gwledig i ymgynghori â rhanddeiliaid allweddol er mwyn casglu eu safbwyntiau ynghylch y mesurau arfaethedig i fynd i’r afael â’r clafr yng Nghymru. Cynhaliwyd gweithdai ymgynghori yn Aberhonddu, Caerfyrddin a Llanberis.

Nod cyffredinol y gweithdai hyn oedd nodi pam fod y clafr yn parhau i beri problem a chanolbwyntio yn benodol ar y camau gweithredu posibl y gallai’r rhanddeiliaid eu cymryd i fynd i’r afael â’r broblem hirhoedlog hon.

Mae’r wybodaeth a gyfrannwyd yn y gweithdai wedi ei chydgasglu bellach ac mae crynodeb o’r canfyddiadau ar gael.

Gwybodaeth Ddefnyddiol

Gorchymyn y Clafr 1997 (dolen allanol - Saesneg yn unig)

Mae mwy o wybodaeth am reoli y clafr i’w gweld ar dudalen Rheoli Paraseitiaid ar Ddefaid mewn ffordd Gynaliadw (dolen allanol - Saesneg yn unig)