Skip to content

Clefyd Pothellog y Moch

Dolenni perthnasol

Mae clefydau anifeiliaid egsotig yn parhau’n fygythiad i dda byw Cymru. O ganlyniad mawr angen cynlluniau cadarn wrth gefn i ddelio â nhw.
Os gwelwch air neu derm nad ydych yn ei ddeall, edrychwch ar yr eirfa yma am esboniad.
Moch

Clefyd feirol heintus a hysbysadwy yw Clefyd Pothellog y Moch sy’n effeithio ar foch. Cafodd ei ddisgrifio am y tro cyntaf erioed ym 1966 yn yr Eidal ac ym 1972 y cafodd ei weld y tro cyntaf ym Mhrydain.

Cefndir

Pan gafwyd 532 o achosion a effeithiodd ar 322,081 o foch cyn ei ddileu o’r Prydain Fawr ym 1982.

Mae’r SVD yn dal i fod yn yr Eidal lle mae’n cael ei ystyried bellach yn glefyd endemig, sef clefyd sydd wastad yn bresennol yn yr ardal.  Nid yw SVD yn bresennol yng ngweddill Ewrop heblaw am un achos ym Mhortiwgal ym mis Mehefin 2007.

Arwyddion clinigol

Mae arwyddion clinigol y Clefyd Pothellog union yr un peth ag arwyddion clwy’r traed a’r genau mewn moch.  Mae’r traed a’r genau yn cael ei achosi gan feirws cwbl wahanol a gall effeithio ar anifeiliaid eraill sydd â charnau hollt.  Cyfnod magu’r SVD yw dau i saith niwrnod.  Ceir gwres am gyfnod o hyd at 41ºC ac yna bothelli ar gefn y carn (lle mae’n uno â’r sawdl, fel arfer).  Gall yr arwyddion amrywio yn ôl:

  • oed y moch
  • yr amodau lle mae’r moch yn cael eu cadw
  • natur y feirws.

Mae’r clefyd fel arfer yn ymddangos yn sydyn ond nid yw’n lledaenu mor gyflym â chlwy’r traed a genau.  Ychydig sy’n marw ohono ond mewn achosion difrifol, collir cynhyrchiant.  Yn y dechrau, bydd gwres ar y mochyn a bydd yn colli ei awydd am fwyd am ychydig.  Bydd yn mynd yn gloff oherwydd y pothelli ar ymylon y carn ac yn hollt y carn.  Gallai gael pothelli hefyd ar ei swch, ei dafod ac ar ei wefusau. Mae’r croen o dan y bothell yn goch, gan newid ei liw yn raddol wrth iddi wella.  Gall achos cas o bothelli ar ymyl carn arwain at golli’r carn cyfan.

Mae’r mochyn fel arfer yn gwella’n llwyr cyn pen dwy neu dair wythnos.  Mae moch ifanc yn diodde’n waeth, er mai ychydig iawn sy’n marw o’r SVD.

Rheoli ac Atal

Mae cyfyngiadau llym i rwystro moch heintiedig rhag cael eu mewnforio i’r Deyrnas Unedig.  Delir yr haint trwy gysylltiad â moch sydd newydd eu heintio a hefyd o bosibl o fwydo’r moch â sbarion bwyd.  Mae’n anghyfreithlon rhoi sbarion bwyd sy’n cynnwys cynnyrch anifeiliaid i foch yn y DU.  Dylai ceidwaid moch fod yn ofalus nad yw eu moch, trwy ddamwain, yn bwyta gwastraff bwyd sydd â chynnyrch anifeiliaid ynddo.

Nid oes brechlyn ar gyfer yr SVD.

Ar ôl ei ddarganfod, dylid trin y clefyd yn yr un ffordd â chlwy’r traed a’r genau h.y. lladd cenfeintiau heintiedig a glanhau a diheintio’n drylwyr.

Hysbysu

Mae’r SVD yn glefyd hysbysadwy.  Os ydych yn credu bod yr SVD ar anifail, rhowch wybod ar unwaith i’ch swyddfa : Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) leol.

Y De: 01267 245400 (Llinell nos: 07000 780144)
Y Gogledd:  01286 674144 (Llinell nos: 01286 674144)

Deddfwriaeth (dolenni allanol)