Skip to content

Beichiogrwydd a'r blynyddoedd cynnar

Dolenni perthnasol

Mae’r blynyddoedd cynnar, a ddiffinnir yng Nghymru fel y cyfnod sy’n dechrau cyn i blentyn gael ei eni hyd ddiwedd y Cyfnod Sylfaen, neu 0 i 7 oed.
Mae'r cylchlythyr hwn ar gyfer pobl sy'n gweithio yn y gwasanaethau mamolaeth a phobl sy’n defnyddio’r gwasanaethau hynny.
Mam a'i plentyn

Popeth y mae angen i chi ei wybod am feichiogrwydd a phum mlynedd gyntaf bywyd eich plentyn.

Beichiogrwydd a'r blynyddoedd cynnar

Popeth y mae angen i chi ei wybod am feichiogrwydd a phum mlynedd gyntaf bywyd eich plentyn.

Galw Iechyd Cymru

I gael gwybodaeth sylfaenol sy’n cwmpasu pob agwedd ar feichiogrwydd, ewch i wefan Galw Iechyd Cymru lle mae erthyglau defnyddiol am feichiogrwydd a gofal yn ystod beichiogrwydd (iechyd a gofal cyn geni, gan gynnwys cyngor ar ddeiet ac ymarfer corff).

Galw Iechyd Cymru (Beichiogrwydd) (dolen allanol)

Galw Iechyd Cymru (gofal beichiogrwydd) (dolen allanol)

Dechrau am Oes

Dyw hi byth yn rhy gynnar i ddechrau gwneud yn siŵr bod eich babi'n cael dyfodol iach a hapus. Ewch i dudalen Dechrau am Oes (dolen allanol, Saesneg yn unig) am wybodaeth a chyngor defnyddiol ar fwydo a chael y bychan i symud – a phopeth yn y canol.

Y 5 mlynedd gyntaf

Mae 5 mlynedd gyntaf bywyd eich plentyn yn darparu'r sylfaen ar gyfer ei iechyd a'i les yn y dyfodol. Hyd yn oed cyn i'ch plentyn gael ei eni, bydd yr hyn rydych yn ei fwyta, a ydych yn smygu neu'n yfed alcohol, ac a ydych yn edrych ar ôl eich hiechyd chi'ch hun, yn cael effaith ar ei ddatblygiad.

Fel babanod a phlant ifanc, byddant yn dibynnu arnoch chi a'u gofalwyr eraill i roi cariad a sylw iddynt, eu diogelu rhag niwed, eu helpu i ddysgu cerdded a siarad, ac ysgogi eu cyfeillgarwch â phlant eraill.

Bydd rhoi bwyd a diodydd iach iddynt o'r cychwyn cyntaf yn eu helpu i dyfu fyny'n gryf ac yn iach, a gall hefyd eu helpu i feithrin arferion bwyta iach a fydd yn parhau gydol eu hoes.

Mae plant yn dysgu drwy efelychu eu rhieni. Felly, os ydych chi'n byw bywyd iach, yn bwyta'n dda a ddim yn smygu, mae'n debygol y bydd eich plentyn yr un peth pan fydd yn hŷn.

Cewch wybodaeth am feichiogrwydd, genedigaeth, bwydo eich babi a mwy am y cyfnod pwysig o enedigaeth eich plentyn tan y bydd yn bum mlwydd oed. Os hoffech drafod unrhyw beth yn fwy manwl, cofiwch fod eich bydwraig, eich ymwelydd iechyd a'ch meddyg teulu ar gael i'ch helpu i roi'r dechrau gorau posibl i'ch plentyn mewn bywyd. Gallant hefyd roi gwybod i chi beth sy'n digwydd yn eich ardal i gefnogi rhieni sydd â phlant o'r un oed â'ch plentyn chi.

Cyhoeddi cyngor diwygiedig ar fwyta pysgnau pan yn feichiog, yn bwydo ar y fron, neu yn y misoedd cynnar

Mae Llywodraeth Cymru ac Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) Cymru nawr yn cynghori:

  • Ei bod yn ddiogel i famau sy’n feichiog neu’n bwydo ar y fron fwyta pysgnau neu fwydydd sy’n cynnwys pysgnau, p’un a oes hanes o alergeddau yn eu teulu ai peidio.
  • Y dylai mamau fwydo’u babanod ar y fron yn unig hyd at 6 mis. Os bydd mam am ddechrau rhoi bwydydd solet yn gynharach na hynny, ni ddylai roi pysgnau na chnau eraill, hadau, llaeth, wyau, gwenith, pysgod, pysgod cregyn (neu fwydydd sy’n cynnwys y rhain) tan ar ôl y 6 mis cyntaf.
  • Y dylai’r fam siarad â’i Meddyg Teulu, Ymwelydd Iechyd neu’r arbenigwr meddygol priodol os bydd gan blentyn alergedd sy’n hysbys, neu os bydd gan ei deulu agos hanes o alergeddau.

Am wybodaeth bellach ewch i wefan yr ASB (dolen allanol)

Ewch at wefan ‘Bwyta’n iach, teimlo’n iach’ yr FSA am alergedd i bysgnau – cyngor cyffredinol (dolen allanol, Saesneg yn unig)

Ceir gwybodaeth fanylach am feichiogrwydd, bwydo babanod a’u diddyfnu ar wefan NHS Choices (dolen allanol)