Skip to content

Amddiffyn oedolion sy’n agored i niwed

Dolenni perthnasol

Mae’r adroddiad hwn yn argymell sut y dylid cryfhau’r trefniadau sy’n bodoli i ddiogelu oedolion yng Nghymru.
Mae adroddiad Prifysgol Morgannwg ar yr adolygiad annibynnol a wnaethon nhw ar Mewn Dwylo Diogel – sef canllaw statudol Llywodraeth y Cynulliad ar oedolion bregus – wedi ei gyhoeddi fan hyn.
Rydyn ni am weld diwylliant sy’n herio ymddygiad treisgar – mae hawl gan bawb i fyw heb ofn.
Mae'r ddogfen hon yn disodli'r arweiniad cynharach ar swyddogaeth yr Arolygiaeth, a gafodd ei nodi yn niweddariad 2003.

Nod Llywodraeth Cymru yw gweithredu’n gytbwys er mwyn hyrwyddo annibyniaeth ar y naill law ac amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed ar y llaw arall.

Nid problem i’w datrys gan Lywodraeth Cymru, na darparwyr y gwasanaethau, na’r awdurdodau statudol, na’r cyrff rheoleiddio na’r heddlu yn unig yw cam-drin oedolion.

Mae amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed rhag cael eu cam-drin yn fater y gall pob dinesydd a sefydliad fod â rhan ynddo, ble bynnag a phryd bynnag y bydd eisiau hynny.  Nid oes lle i laesu dwylo a bydd amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed yn parhau i fod yn flaenoriaeth bwysig i Lywodraeth y Cymru.

Yn 2000 cyhoeddwyd canllaw strategol ar gyfer awdurdodau yng Nghymru o’r enw ‘Mewn Dwylo Diogel’. Y canllaw hwn a osododd y fframwaith cenedlaethol ar gyfer datblygu polisïau, gweithdrefnau a chanllawiau lleol er mwyn amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed.

Yn unol â ‘Mewn Dwylo Diogel’, mae Adrannau Gwasanaethau Cymdeithasol yn arwain a chydlynu gydag ystod o bartneriaid lleol eraill, gan gynnwys y GIG a’r heddlu. Maent yn datblygu ac yn gweithredu trefniadau lleol i rwystro oedolion sy'n agored i niwed rhag cael eu cam-drin ym mhob math o leoliadau, adnabod sefyllfa pan fydd hynny'n digwydd ac ymateb i achosion o'r fath, ac i gymryd camau priodol yn erbyn y sawl sy’n gyfrifol am hynny. 

Ymhlith mentrau eraill i helpu i rwystro achosion o gam-drin a mynd i'r afael â hwy mae’r canlynol:

  • Cyfundrefnau’r safonau rheoleiddio a’r safonau gofynnol cenedlaethol, a gyflwynwyd yng Nghymru o dan Ddeddf Safonau Gofal 2000. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn cynnwys cartrefi gofal, gofal cartref a lleoliadau oedolion. Cyn cyflogi staff newydd, mae'n rhaid eu hasesu er mwyn helpu i amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed.
  • Cyhoeddi canllaw ar amddiffyn oedolion sy'n agored i niwed rhag cael eu cam-drin o ran eu harian mewn lleoliadau gwahanol, gan gynnwys eu cartrefi eu hunain a chartrefi gofal. Cafodd y ddau ganllaw yma eu cyhoeddi fel atodiadau i'r canllaw ‘Mewn Dwylo Diogel’.

Fel rhan o ymrwymiad Llywodraeth y Cynulliad i wella'n barhaus ei pholisïau a'i chanllawiau ynglŷn ag amddiffyn oedolion, mae wedi comisiynu adolygiad annibynnol o'r canllaw 'Mewn Dwylo Diogel'. Gofynnwyd i ymchwilwyr edrych yn benodol ar fater amddiffyn oedolion er mwyn argymell yr angen am ddeddfwriaeth newydd.

Mae Bwrdd Prosiect Amddiffyn Oedolion hefyd wedi'i sefydlu i adolygu polisïau a chanllawiau Llywodraeth y Cymru ynglŷn ag amddiffyn oedolion ac i gyflwyno argymhellion i Weinidogion Cymru.