Skip to content

Dull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM)

Dolenni perthnasol

Mae’r cyfnod yr ymgynghoriad wedi dod i ben. Mae ymateb Llywodraeth Cymru nawr ar gael.
Mae gwahanol fathau o ffynonellau ynni adnewyddadwy ar gael i ni. Mae rhai o’r technolegau a’u manteision yn cael eu hesbonio yn y fan yma.

Rydym yn defnyddio BREEAM i asesu sut caiff datblygiad cynaliadwy ei roi ar waith mewn adeiladau amhreswyl newydd yng Nghymru.

Mae BREEAM yn ddull o asesu effaith amgylcheddol hirdymor adeiladau newydd. Caiff ei ddefnyddio i asesu perfformiad amgylcheddol adeiladau newydd ac adeiladau presennol.

BREEAM 2011 – Adeiladau newydd yw’r fersiwn ddiweddaraf o’r Cynllun BREEAM. Mae’n ymdrin â sawl math o ddatblygiad gan gynnwys:

  • Mannau masnachol:
    • Swyddfeydd;
    • Unedau diwydiannol; a
    • Manwerthu (siopau, parciau manwerthu, ystafelloedd arddangos, bwytai, unedau bwyd takeaway poeth); 


  • Mannau cyhoeddus (nad ydynt yn dai):
    • Addysg (sefydliadau cyn-ysgol, ysgolion, colegau, sefydliadau addysg uwch);
    • Gofal iechyd (ysbytai athrofaol, ysbytai acíwt cyffredinol, ysbytai cymunedol, meddygfeydd, canolfannau iechyd a chlinigau);
    • Carchardai (carchardai diogelwch uchel, carchardai diogelwch safonol, carchardai lleol); a
    • Llysoedd Barn (llysoedd y Goron a throseddol, llysoedd sirol, llysoedd teulu ac ieuenctid).


  • Llety preswyl: 
    • Sefydliadau preswyl (cartrefi gofal, llety gwarchod, colegau preswyl, barics milwrol); 
  • Arall: 
    • Sefydliadau preswyl (gwestai, hosteli, tai preswyl a thai llety, canolfannau hyfforddi diogel);
    • Sefydliadau amhreswyl (orielau gelf, amgueddfeydd, llyfrgelloedd, canolfannau dydd, canolfannau cymunedol, mannau addoli);
    • Mannau ymgynnull a hamdden (sinemâu, theatrau/cerddoriaeth/neuaddau cyngerdd, neuaddau arddangos/cynhadledd); ac
    • Arall (canolfannau trafnidiaeth, meithrinfeydd).

Gellir dod o hyd i restr lawn o’r mathau o adeiladau annomestig y gellir eu hasesu a graddio yn defnyddio’r cynllun BREEAM 2011 – Adeiladau newydd ar wefan BREEAM.

Ewch i: wefan BREEAM (dolen allanol, Saesneg yn unig)

Mae cyfanswm o naw chategori’n berthnasol i BREEAM, ac mae modd iddynt ennill pum gradd wahanol, sef Pasio, Da, Da Iawn, Rhagorol ac Eithriadol. Dyma’r categorïau:

  • Rheoli;
  • Iechyd a Lles;
  • Ynni;
  • Trafnidiaeth;
  • Dŵr;
  • Deunyddiau;
  • Gwastraff;
  • Defnydd Tir ac Ecoleg; a
  • Llygredd.

Er nad yw’n safon gyfreithiol, mae’r diwydiant datblygu yn y DU ac yn rhyngwladol yn deall ac yn defnyddio BREEAM. Y farn yw mai dyma’r arfer gorau ym maes dylunio amgylcheddol ac wrth asesu adeiladau newydd a rhai sy’n bodoli eisoes.

Yn 2011, yn dilyn arolwg gan Building Research Establishment Global Ltd (BRE) cyhoeddwyd fersiwn wedi ei diweddaru o BREEAM. Mae hyn yn berthnasol i brosiectau newydd sydd wedi eu cofrestru ar ôl 1 Gorffennaf 2011. Mae fersiwn 2011 yn cynnwys mathau mwy cyffredin o adeiladau lle efallai, yn y gorffennol, y bu angen datblygu a defnyddio meini prawf ac asesiad oedd wedi’u teilwra’n bwrpasol ar eu cyfer.

Ewch i: wefan Sefydliad Ymchwil Adeiladu (dolen allanol, Saesneg yn unig).

Mae modd dod o hyd i aseswyr BREEAM drwy ddefnyddio’r Green Book Live.

Ewch i: wefan Green Book Live (dolen allanol, Saesneg yn unig).

Ddiwedd mis Mawrth 2009, cofnododd y Sefydliad Ymchwil Adeiladu fod 140 o adeiladau wedi'u hasesu yng Nghymru dan Ddull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM) cyn i BREEAM 2008 ddechrau. Ymhlith yr adeiladau a aseswyd roedd swyddfeydd, siopau, adeiladau diwydiannol ac adeiladau a godwyd at ddiben penodol. Cafodd 55 o'r adeiladau hyn radd "Rhagorol" yn y cam dylunio.

Gwobrau BREEAM Cymru

Mae’r gwobrau hyn yn cydnabod ac yn gwobrwyo'r rheini sy'n ymwneud â dylunio ac adeiladu adeiladau sy'n ennill y marciau uchaf o dan amodau BREEAM yng Nghymru bob blwyddyn. Gan fod angen iddynt gyrraedd safon "Rhagorol" BREEAM, mae’r enillwyr yn enghreifftiau o gynlluniau cynaliadwy yng Nghymru. Mae pob prosiect wedi cael ei asesu a'i ardystio'n annibynnol.

I ennill gwobr, mae'n rhaid i adeilad fod wedi rhagori ym mhob categori amgylcheddol o dan amodau BREEAM. Felly, mae'r enillwyr yn cynrychioli dull holistig o gyflawni cynaliadwyedd amgylcheddol.

Ewch i: wefan Gwobrau BREEAM Cymru (dolen allanol, Saesneg yn unig)